Skip to content

woordbeelden 11-20

Op het doodlopende Tjotterspad in de jachthaven van het Nieuwe Meer lijkt het land op het water gewonnen. De auto moet zich aanpassen en krijgt als rustplaats een vlondertje tussen de jachthavenhuisjes. De kabouterwoningen lijken bij elkaar te horen maar zijn waarschijnlijk alleen door de inhoud van een pot verf met elkaar verbonden. De houten parkeerplaats is een voorbode van de steigerpaden aan de achterzijde. Daar is het water de baas en zijn de gevels van de huisjes geopend voor toetreding van licht en lucht. Niet voor pottenkijkers want de bewoner is er graag op zijn anarchistische gemak. Hij kan ieder moment vertrekken voor zijn maatschappelijke ontsnapping naar de vrijheid van het Nieuwe Meer.

Op de bovenste verdieping van museum De Hallen in Haarlem is de kunstmatige kunst vervangen door de werkelijke kunst. Het daklandschap toont een surrealistische wereld waar de ordening lukraak lijkt. De plaatsbepaling is het resultaat van interne bouwkundige processen die technici noodzakelijk achtten. Op het knooppunten van de gebouwen ontstaat een samenraapsel van ongeïnteresseerde uitstulpingen en doorboringen. Zelfs een trapje heeft opeens een doel dat de buitenstaander volledig ontgaat. Alleen de sneeuw weet heel vanzelfsprekend waar hij mee bezig is en bedekt alles liefdevol onder dezelfde deken.

De winter heeft een witte kathedraal in het Amsterdamse Bos gebouwd. Hij staat er dit jaar maar één zondagochtend en we moeten vroeg zijn om hem te bezoeken. Als een wonder ontvouwt hij zijn gracieuze takgewelven en toont achter de lage zijbeuken zijn hoge middenschip. De toegangspoort lijkt alleen geopend voor hondenbezitters maar ook wij fotografen zijn welkom. De kolommen staan dicht op elkaar en zijn gevarieerd ontworpen. Alleen het dwarspad is verhard en de bezoekers vinden hun plek tussen de bomen. Ze ontlasten daar lichaam en geest voor ze via de achterkant vertrekken.

Langs de Poel in Amstelveen ontstaat soms een stukje prehistorie. Je ziet bijna de ijsberen door het desolate landschap struinen. Ze zullen dan wel groengeel gevlekt moeten zijn om zich in het veengras te camoufleren. Het groepje bomen heeft zich verenigd om samen sterk te zijn tegenover het omringende moeras.  Ze staan op een stukje hoogland in het laagveen dat ontsnapt is aan de reguleringsdrift van de biologen. Er zal weinig natuur zo onnatuurlijk zijn als het Amsterdamse Bos en de Poel. Toch is het juist daardoor mogelijk om een blik van een ver oertijd verleden of het toekomstige aards paradijs op te vangen.

Het kan soms nog best lang duren voordat sneeuw is ontdooid. Op het eind lijkt de terugtrekkende beweging zelfs op een aanval. Maar als de zon goed doorbreekt gaat het snel en winnen de stoeptegels terrein. Fietsbanden en voetstappen nemen het over en dienen de beslissende slag toe. Mijn meest dierbare  foto’s hebben geen onderwerp en tonen de democratische schoonheid van het alledaagse. Het patroon van het glimmende smeltwater en de gedeeltelijk dofdroge betontegels blijft boeien. Maar ook het door de groothoeklens vervormde perspectief van het voegenraster vraagt om aandacht. Je maakt zo’n foto impulsief en probeert achter de werkelijkheid te kijken. Pas later ga je mijmeren over waarom het zo mooi is.

Ik ben niet depressief maar heb wel een oog voor een tragisch plaatje. De verkeersstreep voert een hopeloze strijd tegen zijn oprukkende belagers. Het zou zomaar als PVV poster kunnen fungeren. Een allegorie van de witte suprematie die wordt aangetast door vreemden met migratie achtergrond. De scheuren in het asfalt zoeken als rivieren hun weg naar de geordende bovenlaag. Ze coördineren hun beweging in een alzijdig aanvalsplan. Voor de pragmatici kan de bedreiging alleen met harde hand in de vorm van een nieuwe laag witte verf worden opgelost. De intellectuelen staan open voor de kansrijke verandering of genieten van de schoonheid van het verval.

Watervogels lijken sociaal maar ze zijn het niet. Deze meerkoeten houden zorgvuldig voldoende afstand van elkaar zodat converseren niet meer mogelijk is. Onverstoorbaar in zichzelf gekeerd dobberen ze maar wat rond en willen alleen voor voedsel uit hun lethargie ontwaken. Over de vreemde eend kan een apart verhaal worden geschreven. Hij leidt dus af en ik had hem liever niet in de foto. Een ijverige fotograaf zou hem eruit fotoshoppen. Ik laat het bij vermelding in de tekst en ga door naar de volgende foto.

Aalsmeer is een bonte verzameling van kleine wereldjes. Oud en nieuw komt er samen en alleen economische motieven zijn bepalend. Met hun kassenbouw creëren ze een kunstmatig klimaat waarin ze voor god spelen en de weersinvloeden bepalen. Het krappe kader van de foto komt overeen met de nauwe kavels die optimaal de ruimte benutten. Men is vrij om zijn grond naar wens in te delen en laat daardoor vaak veel geschiedenis ongebruikt achter. Door die anarchie lijkt het soms op een stukje Amerika in Nederland.

Zelfs voor €100,- per dag blijft een klusser kijken en ontdekken. Deze studie in grijs toont een essentieel verschil in aanpak. Mijn klusmaatje plamuurt graag met een breed mes. Ik ga voor smal om vooral de gaatjes gericht te kunnen vullen. In grote lijnen zijn we het gelukkig wel met elkaar eens en vullen een bijna gelijke kieswijzer in. Maar daarna komen altijd de details waar voor vruchtbare arbeid verschil van inzicht nodig is. De foto is geen onderdeel van een serie. Bij klusarbeid kun je natuurlijk niet teveel tijd verbeelden en telt alleen het resultaat van de dag.

Soms is het onderwerp van de foto zo belangrijk dat het niet uitmaakt hoe het erop komt te staan. De emotie is te sterk en overstijgt de esthetische waarde. Op dat moment is het van belang om een fotopauze in te lassen. Deze half uitgepakte Fender Telecaster kan geen kunstfoto zijn. Het is een gedurende 20 jaar opgeblazen wens die zomaar opeens wordt thuisbezorgd. Pas als de spanning verdwenen is valt op dat de totaalfoto weer het mooist is. De weerspiegelingen en de semi doorschijnende transparante folie zijn een lust voor het oog maar geen concurrentie voor de klassieke gitaarvorm die zich in de doos aftekent.

 

 

sportfilms 11-20

MCDSHTH EC016

She’s the man – Andy Fickman – 2006

Amanda Bynes speelt op college vrouwenvoetbal. Haar team wordt opgeheven omdat meisjes toch niet kunnen voetballen. Ze zint op wraak als ze niet met de jongens mag meespelen. Haar tweelingbroer speelt in het concurrende team maar is een paar maanden naar Londen verhuist. Ze verhuist dus bij de start van het schooljaar naar zijn school en neemt zijn plaats in. Haar kamergenoot is Channing Tatum en het kost natuurlijk veel komische moeite om haar vrouwelijkheid te verbergen. Ze wordt verliefd op Tatum maar de vriendin van Tatum wordt verliefd op haar. Als de niets vermoedende broer terugkeert is de chaos compleet. Tijdens de grote finale wedstrijd komt ze uit de kast maar mag toch doorspelen. Want in sport wordt natuurlijk niet gediscrimineerd. Eind goed al goed met een debutantenbal waar 3 verliefde stelletjes gepresenteerd worden.
Amanda Bynes is perfect voor de rol en steelt de show met haar komische talent en voetbal. Channing Tatum is opnieuw veel gevoeliger dan zijn gespierde lijf doet vermoeden. De Engelsman Vinnie Jones is de harde coach die toch nog een hart blijkt te hebben. Andy Fickman heeft meer een highschool film dan een voetbalfilm gemaakt. Dat is tekenend want ons voetbal blijft in Amerika in de marge staan en lijkt de achterstand op de grote 4 (football, honkbal, basketbal en ijshockey) nooit in te halen.
Budget $20 miljoen, boxoffice worldwide $60 miljoen

remember-the-titans

Remember the Titans – Boaz Yakin – 2000

Before we reach for hate we remember the Titans. In het waargebeurde verhaal uit 1971 wordt in Virginia een witte en zwarte hogeschool samengevoegd vanwege de integratie. Dat geldt ook voor de 2 football teams. Hoofdcoach Denzel Washington wordt extern aangetrokken en de voormalige coach van het blanke team Will Patton wordt coach van de verdediging. Pattons mondige dochtertje Hayden Panettiere is verbeeld prachtig de confrontatie.  Denzel Washington is de gestaalde volharding en in een trainingssessie op het civilwar slagveld van Gettysburg wordt de eenheid gesmeed. Maar terug op school blijkt dat de maatschappij nog niet zo ver is en er komen discriminerende protestmanifestaties. Het gewelddadige American Football is een perfect middel om de verhitte gemoederen te verbeelden. De integratie staat centraal en het lijkt een bijzaak dat ze tenslotte kampioen van Virginia worden.
Blockbuster producent Jerry Bruckheimer en kindervriend Walt Disney maken er met prachtige beelden van cameraman Philippe Rousselot een vakkundig geschiedenislesje van. De soundtrack neemt ons mee naar 1971 met Spirit in the sky, Venus, Creedence Clearwater Revival. Leuk is ook om en piepjonge Ryan Gosling te herkennen.
Budget $30 miljoen, boxoffice WW $135 miljoen.

Longshots01

The Longshot – Fred Durst – 2008

Als haar alleenstaande moeder moet overwerken komt puberdochter Keke Palmer na school onder de hoede van de werkeloze oom Ice Cube. Hij toont weinig interesse tot hij haar een bal ziet gooien. Ze gaan uit verveling overgooien en hij leert haar de quarterback moves. Het lukt Icecube om een plaats voor haar te vinden in het rampzalig slecht presterende lokale football mannenteam. De scepsis van de jongens verdwijnt als ze eindelijk eens gaan winnen. De coach krijgt last van zijn hart en Ice Cube neemt de regie weifelend over. Door de successen van het team komt het vervallen industriestadje in Illinois weer op het spoor. De burgers starten een grote schoonmaak en zamelen geld in voor deelname aan de Pop Warner Superbowl. Keke Palmer wordt een bekendheid en zelfs haar vader laat na 5 jaar weer van zich horen. Ze valt voor zijn mooie praatjes en denkt dat hij naar de Superbowl komt. Dat gebeurt dus niet en ze verliezen nipt maar eervol. Terug thuis zijn ze de helden en als de vader weer opduikt kiest Keke voor oom Ice Cube. Die slaat een contract in Miami af en blijft thuis om te coachen en voor zijn relatie met de schooljuf van Keke.
Het waargebeurd verhaal over de 11 jarige Jasmine Plummer is een tearjerker van de buitencategorie. De toen 14 jarige Keke Palmer werd een ster en speelde ook in Joyfull Noise (Todd Graff 2012 zie https://erikgveld.wordpress.com/2015/08/17/muziekgenre-films-11-20/)
Budget $23 miljoen, boxoffice USA $11 miljoen

forloveofthegame800x1200

For the love of the game – Sam Raimi – 1999

Regisseur Sam Raimi van Spiderman en Evil Dead maakt altijd inventieve films. Het is dus vreemd om een saaie honkbalfilm bij hem te vinden. Maar zoals elke Amerikaanse jongen is het spel hem met de paplepel ingegoten. Hij kiest voor een klein verhaal en vindt in Kevin Costner de perfecte acteur. Die speelt een ouder wordende werper die al 19 jaar de spil is van de Detroit Tigers. Het team heeft betere tijden gekend en de eigenaar wil de club verkopen waardoor Costner zal moeten stoppen. Hij houdt nog te veel van het spel en mijmert tijdens zijn laatste wedstrijd op de werpheuvel over zijn leven. Zijn liefdesleven komt in flashbacks langs en toont Kelly Preston als zeer geloofwaardige love interest die moeite heeft met het leven als ‘de vrouw van een honkbalster’. Wanneer Costner zijn hand verwond wordt het wel heel snel duidelijk dat honkbal zijn eerste liefde is. Maar in die laatste wedstrijd komt alles op de werpheuvel samen en gooit hij ondanks een geblesseerde arm de perfecte wedstrijd.
Heel mooi en met veel liefde voor honkbal gemaakt. Zeer goede dialogen van Dana Stevens. Zelfs John C Reilly speelt zowaar een goede rol als catcher en vertrouwensman. Maar Raimi blijft het belangrijkst zoals hij alles samen brengt en laat zien hoe spannend een voorspelbaar verhaal kan zijn. Budget $80 miljoen, boxoffice USA $35 miljoen.

game-6-michael-keaton-3

Game 6 – Michael Hoffman – 2006

We volgen de altijd zenuwachtige Michael Keaton als een Boston Red Sox fan op de dag dat ze tegen de New York Mets spelen in de world series 1997 championship match. Sinds 1918 heeft de honkbalclub geen finale meer gewonnen. We leven mee met zijn onbewuste angst dat het dit keer ook wel weer niet zal gaan lukken. Tegelijkertijd gaat diezelfde avond zijn toneelstuk de première. Hij wil liever naar de wedstrijd omdat de fantoom criticus Robert Downey Jr (the man who haunts Broadway) met zijn vernietigende recensies in de zaal zal zijn. We volgen hem de hele dag en voelen de spanning stijgen. Hij ligt overhoop met zijn dochter, is in scheiding van zijn vrouw en voert diepzinnige gesprekken met een taxichauffeur. De Sox verliezen en hij wil Downey vermoorden. Pas in zijn huis ontdekt hij dat zijn dochter een relatie met Downey heeft en dat hij ook een Red Sox fan is. Ze vinden elkaar als sportfan van een team dat nooit wint.
De getergde gitaarmuziek van Yo La Tengo en de gehaaste camera van David Dunlap zorgen voor een gespannen sfeer in de opbouw naar de match. Toch heeft Michael Hoffman vanwege een laag budget geen overtuigende de film gemaakt. Zelfs het eerste scenario van de bekende Don DiLello was niet voldoende om de geldschieters te overtuigen. Budget $ 1 miljoen, boxoffice USA $ 100.000,-.

2_Fast_2_Furious_-_Promo_Still

2 fast 2 furious – John Singleton – 2003

De wereld van de sport is naast strijd ook een wereld van subculturen. Bij het streetracen bestaat die uit snelle wagens, sexy vrouwen en agressieve rap muziek. De Fast & Furious serie begon als een probeerseltje maar is ondertussen al bij deel 8 beland. Het zijn big budget actiefilms die hun inleg met gemak verdubbelen. Het racen is over de top gefilmd, de coureurs vechten persoonlijke vetes uit en de intrige komt uit de misdaadwereld. Hoofdrolspeler Paul Walker werd er beroemd mee maar stierf in 2013 bij een auto ongeluk. Hij moet het dit keer zonder Vin Diesel doen en speelt een undercoveragent die in Miami infiltreert in een streetrace gang. Doel is om de drugsmokkel te onderscheppen en de baas te arresteren. Rapper Ludacris is de ceremonie meester en Eva Mendis de undercoveragente die het er maar net levend vanaf brengt. Je kijkt ervan op dat Mitsubishi’s opeens de ultieme race auto’s zijn. Leuk om te zien maar de hele serie zou toch wel vermoeiend zijn.
Budget $75 miljoen, boxoffice WW $ 240 miljoen.

Chak de! India. (Zet hem op India) – Chimit Amin – 2007

De Indiase hockeyster Shah Rukh Khan mist tegen Pakistan een penalty en wordt verdacht van omkoperij. Hij moet door de publieke opinie gedurende 7 jaar onderduiken en kan alleen maar terugkeren als coach van de nationale dames selectie. Het is een excuus team van de hockeybond en ze zijn bij voorbaat kansloos vanwege denigrerende vrouwonvriendelijkheid. De 16 meisjes komen uit alle delen van het veelzijdige India en het duurt lang voor er eenheid wordt gesmeed. De film lijkt wel een cursus voor trainers: India komt eerst, dan het team en tot slot jezelf. De coach heerst met harde hand en werkt veel aan de conditie. Het team komt in opstand en in het verzet vinden ze elkaar en ontstaat de teamgeest. Pas als ze goed tegenstand bieden aan het herenteam worden ze serieus genomen en mogen ze naar het WK. Daar worden ze in eerste instantie door Australia met 7-0 weggespeeld. Maar de coach raakt niet in paniek en langzaam groeit het team in het toernooi en wordt het wereldkampioen.
Feminisme en vrouwensport blijkt nauw verwerven. Is dat de reden waarom onze Nederlandse vrouwen succesvoller zijn dan de mannen?
INR 450 miljoen, boxoffice USA $1,1 miljoen

moneyball_39298Moneyball – Bennett Miller – 2011

General manager Brad Pitt verliest in 2001 met zijn Oakland Atletics honkbalteam de play offs van de New York Mets. Het is een gevolg van een budget van $30 miljoen tegenover de $130 miljoen van de tegenstander. Na afloop wordt zijn team leeggekocht en moet hij opnieuw beginnen. De nerderige Jonah Hill heeft economie gestudeerd en is van mening dat je geen spelers maar overwinningen moet kopen. Met de statistieken als leidraad kan je zonder vooroordelen als leeftijd en uiterlijk de juiste 25 spelers uit het aanbod van 20.000 kiezen. De ervaren scoutinggroep van de club denkt nog in mensen en laat zich niet te overtuigen. Ook coach Philip Seymour Hoffman werkt niet mee en blijft zijn laatste sterspelers opstellen. Dat maakt de rest van het team onzeker en pas als Pitt die beste spelers verkoopt gaat het team winnen. Na een begin van 10 nederlagen scoren ze een alltime record van 20 overwinningen achter elkaar. Ze halen de play offs maar verliezen daar de eerste wedstrijd. Toch is er veel veranderd in het honkbal en de andere teams nemen het statistische beleid over.
Honkbal is bij uitstek een sport waar de cijfers bijgehouden worden. De filmtitel Moneyball slaat op het honkbalmanagement waar die cijfers tellen. Het is het waargebeurde verhaal van de manier waarop Belly Beane voorgoed het honkbal veranderde. Regisseur Bennett Miller heeft er een sobere film van gemaakt waarin hij goed de eenzaamheid van de general manager laat zien. Hij wil zelfs niet naar de wedstrijden kijken om geen persoonlijke band met zijn spelers te krijgen. In de professionele honkbalwereld zijn weinig woorden nodig. Het ontslaggesprek bestaat uit een zin. De coach bepaalt het spel en de manager het beleid. Ze spreken bijna niet met elkaar. Het enige van belang is dat een speler succesvol moet zijn om zelfvertrouwen op te bouwen. Daarom zullen de oude scouters nooit een speler met een lelijke vriendin aannemen. Hij geeft daarmee blijk van gebrek aan zelfvertrouwen.
Budget $50 miljoen, boxoffice WW $110 miljoen

Everest – Baltasar Karmákur – 2015

High mountain climbing wordt big business en op de Mount Everest is het spitsuur. Josh Brolin betaalt $65.000 voor zijn excursie naar de top. Het is zo druk dat Jason Clarke en Jake Gyllenhaal als concurrerende begeleiders besluiten samen te werken. Ze kunnen hun reis niet nog een jaar verkopen zonder mensen op de top te zetten. Op de ultieme dag vertrekken men al om 0:30 vanaf het basiskamp. De top moet niet later dan 14:00 bereikt worden om ook weer terug te komen. Maar niemand wil natuurlijk zo dicht bij het doel opgeven. De voorhoede is op tijd boven maar de achterblijvers willen natuurlijk niet voor de top omkeren. Jason Clarke begeleidt ze tegen beter weten in toch naar boven. Op de terugweg komen de problemen en blijkt dat er niet voldoende zuurstofflessen zijn. Het dilemma van een gids is op welk je moment je iemand opgeeft en voor je eigen leven gaat. Er steekt een storm op en 13 man inclusief gids sterft op de helling. Emily Watson is de perfecte huilenbalk op het basiskamp die het leed inzichtelijk maakt. Het wordt echt sentimenteel als de stervende Clarke vanaf de berg met zijn zwangere echtgenote Keira Knightly in Amerika belt.
Naar een waar gebeurd verhaal uit 1996 en bijna als een documentaire gefilmd. De aanloop naar het basiskamp is opgenomen in Nepal en de crew kreeg toen al hoogteziekte. De bestijging van de top is in de Zwitserse Alpen nagebootst. Het filmteam had zeker geen vakantie en heeft onder zware omstandigheden gewerkt.
Budget $ 55 miljoen, boxoffice WW $200 miljoen.

Friday Night Lights – Peter Berg – 2004

In 1988 is het college football team the Permian High Panthers van Odessa,Texas het middelpunt van het stadje. De meisjes vechten om de spelers en de ouders geven adviezen aan de sporters. Coach Billy Bob Thornton lijkt onaangedaan door de commotie en gaat zijn eigen weg om opnieuw kampioen te worden. In de eerste wedstrijd wordt zijn sterspeler geblesseerd en moeten ze als team verder. Ze halen de finale maar komen 1 meter tekort om kampioen te worden. Opnieuw wordt football neergezet als een super gewelddadige sport. Op college niveau wordt gespeeld door 17 jarige scholieren en slechts één zal een profcontract bemachtigen. Voor de anderen blijft dat jaar misschien wel het belangrijkste van hun leven. De ouderen in het stadje dragen met trots hun ring van een vroeger state championship. Vader Tim McGraw kan maar niet verwerken dat zijn zoon Garret Hedlund minder op het veld presteert dan hij vroeger deed. Blockbuster regisseur Peter Berg filmt heel indringend close met telelenzen en monteert veel tussencuts. Budget $30 miljoen, Boxoffice USA $60 miljoen.

Wat eraan vooraf ging:

  1. Trouble with the curve – Robert Lorenz – 2012
  2. Michel Vaillant – Louis-Pascal Couvelaire – 2003
  3. Coach Carter – Thomas Carter – 2005
  4. The Cinderella Man – Ron Howard – 2005
  5. The Damned United – Tom Hooper – 2009
  6. Tin Cup – Ron Shelton – 1996
  7. Glory Road – James Gartner – 2006
  8. We are Marshall – McG – 2006
  9. Blackball – Mel Smith – 2003
  10. The Natural – Barry Levinson – 1984

 

 

 

Junichiro Tanizaki – Stille sneeuwval – 1946/1948

scan-bmp

Stille sneeuwval is in 2006 uitgegeven als deel 51 van de serie De Twintigste Eeuw. Uitgeverij Atlas biedt daarin bestaande vertalingen van andere uitgevers een tweede kans. Het is een mooie verzameling geworden die moeilijk te overzien is want op de site van Atlas is geen bijgewerkt lijstje te vinden. Zelfs als ik daar zoek op ‘twintigste eeuw’ komt er niets tevoorschijn. Het hoogste nummer dat ik lukraak op internet tegenkom is 83. Toch lijkt de serie nog niet gestopt want in januari 2016 wordt Petersburg van Andrej Bely toegevoegd. Achterin dat boek zal dan wel, zoals bij mijn eigen delen, het laatste overzichtslijstje staan. Bij Bol.com is Sneeuwval alleen nog tweedehands als oudere Meulenhof uitgave beschikbaar. Met uitzondering van Geboortegrond van Czeslaw zijn al mijn delen in de ramsj gekocht. Ik kocht Stille sneeuwval in 2011 samen met een andere nog ongelezen Tanazaki: deel 52 Kruisende lijnen. Voor verdere aanvullingen op de serie ga ik de kringloop/ramsjwinkels op de zwarte ruggetjes inspecteren.

Stille sneeuwval van Jonuchiro Tanazaki is een Japanse klassieker. Op voorhand zijn er ruim voldoende ingrediënten aanwezig voor een meeslepend leesavontuur. De 600 pagina’s bieden voldoende ruimte aan een ervaren auteur die in zijn decadente beginwerken originaliteit heeft laten zien. Het verhaal speelt in het exotische Japan van het begin van WW2 en het is mijn eerste kennismaking met de schrijver. Vooral de dikte van het boek stemt me verwachtingsvol. Bij een papieren boek is die omvang directer voelbaar dan digitaal op de e-reader. De dikte ter rechter zijde met de nog te lezen pagina’s zijn van invloed op de verwachtingen. Je weet dat er nog veel gaat komen en houdt er ongemerkt rekening mee. Voor de schrijver Tanizaki lijkt die grote omvang geen last te zijn geweest. Hij begint droog en chronologisch met de beschrijving van de dagelijkse gebeurtenissen van vier zussen en bij pagina 100 vraag ik me af of dit interessant blijft. Maar bij pagina 150 heeft hij me te pakken en ga ik meeleven met de stille derde zus Yukiko die aan de volgende oudere man wordt gekoppeld. Ze is jong voor haar 30 jaar, hij is 45 en ziet er veel ouder uit en opeens wordt het een fijn gevoel dat er nog 450 pagina’s te gaan zijn.

tanizaki-junichiro_and_ayuko_tanizaki

Junichiro Tanizaki (1886-1965) komt uit een gegoede Japanse familie in Tokyo. Zijn studie literatuur moest echter toch wegens financiële tegenspoed worden afgebroken. Al op 24 jarige leeftijd komt in 1910 zijn eerste korte roman uit. Hij blijkt onderdeel van een serie die gewijd is aan decadentie en femme fatales. In 1915 trouwt hij en het ongelukkige huwelijk geeft nieuwe schrijfinspiratie. Na de grote aardbeving van Tokyo verhuist hij in 1923 naar Asiya in de omgeving van Kyoto. Daar ontmoet hij in 1927 de eveneens gehuwde Matsuko Nezo en er ontstaat een platonische relatie. Tanizaki scheidt van zijn eerste vrouw en trouwt een tweede maar ook dat huwelijk houdt geen stand. Het paar betrekt een huis naast Matsuko en hij schrijft haar heimelijk liefdesbrieven. In 1934 scheidt hij opnieuw en trouwt in 1935 eindelijk met Matsuko. Zij heeft 3 zusters van wie een getrouwde. De jongste zus gaat een relatie aan met de ex-man van Matsuko en trouwt tenslotte met hem. Dat familieleven is de inspiratie voor een grote roman die de teloorgang van de decadente hogere klasse beschrijft. In de aanloop van WW2 is het echter niet mogelijk over zo’n negatief thema te schrijven. Hij beperkt zich tot de lotgevallen van de vier zusters en noemt het Stille sneeuwval. De eerste hoofdstukken komen  als feuilleton in een maandblad maar ook daar steekt de censuur een stokje voor. Tanizaki schrijft door en kan de roman in 3 delen tussen 1946 en 1948 uitgeven.

De Japanse titel Sasameyuki betekent licht vallende of fijne sneeuw. In de klassieke Japanse poëzie staat het ook voor de vallende blaadjes van de kersenbloesem. Het is het symbool van de vergankelijkheid. Het woord yuki betekent sneeuw en is onderdeel van de naam van de derde zus Yukiko. Haar naam zou dus geïnterpreteerd kunnen worden als sneeuwdochter.

makioka-sisters-1600x900

De romantitel Stille Sneeuwval wordt in het Engels vertaald als The Makioka Sisters. Er zijn 4 zusters en hun ouders zijn bij het begin van het boek in 1938 al overleden. De oudste Tsuruko is dan midden dertig en getrouwd met de in de familie geadopteerde Tatsuo die daardoor familiehoofd wordt. De Japanse maatschappij is erg hiërarchisch ingesteld en de oudsten beslissen voor de jongeren. Tsuruko is de meest behoudende van de zusters en altijd druk met de zorg voor haar 6 kinderen. Haar man werkt hard en is vanwege een minderwaardigheidscomplex erg formeel in de omgang. Hij moet voor zijn werk verhuizen van het beschaafde Kyoto naar het koude en zakelijke Tokyo.
Sachiko is de tweede dochter en via haar wordt het verhaal grotendeels verteld. Zij is getrouwd met de gemoedelijk en zorgzame Teinosuke en ze hebben slechts een dochtertje. Zij wonen in een mooi huis in de omgeving van Kyoto en haar ongetrouwde zusters wonen bij haar in. De stille en volgzame  Yukiko is de 3de dochter en met 29 nog steeds ongetrouwd. De familie heeft vele huwelijkskandidaten afgewezen. Door die hautaine houding en haar vorderende leeftijd worden de kandidaten steeds minder geschikt. Vanwege het uitblijvende huwelijk mag de jongste dochter Taeko van 26 nog niet trouwen. Zij is een vrijgevochten moderne vrouw die een poppenatelier heeft en tegen de wens van de familie in couturier wil worden. Ze heeft al eens een relatie gehad met een losbol en vermindert met haar ordinaire leefstijl de huwelijkskansen van Yukiko.

Tanizaki vertelt dit alles meteen in de eerste 20 pagina’s en daarna verandert er niet zoveel meer. In een logboekstijl beschrijft hij van week tot week de lotgevallen van de zusters. De grote Japanse thema’s worden niet gezien en we volgen alleen de alledaagse familiezaken rond 1940. Het is een formele wereld met strenge leefregels. De mannen zijn de baas en de vrouwen krijgen inspraak. Beiden houden wel van een glaasje en dronkenschap wordt niet als een schande ervaren. De elite volgt de westerse films en literatuur op de voet. Kimono’s zijn vooral voor de ceremoniedagen zoals het jaarlijkse voorjaarsuitstapje om de kersenbloesem te bewonderen. De huwelijksaanzoeken voor Yukiko lopen via specialisten en beide families laten nog voor de eerste ontmoeting een uitgebreid antecedentenonderzoek uitvoeren. Als een moeder geestesziek blijkt wordt de procedure afgeblazen. Of als de kandidaat niet voldoende verdient, of te eenvoudig is. Tot slot komt het ook voor dat Yukiko hem niet aardig vindt. Je gaat echt met haar meeleven en ziet net als de familie haar tekortkomingen niet. Ze is zo bang voor de buitenwereld dat ze de telefoon niet durft op te nemen en bij de kennismakingen haar mond niet open doet. Ze is daarmee het tegendeel van haar jongere zuster Taeko die heel zelfstandig haar eigen bestaan opbouwt. Zo eigengereid dat ze haar verloofde uitbuit zonder hem zekerheid te geven en tenslotte met een fotograaf wil trouwen. Gelukkig voor de familie sterft hij aan een ontsteking. Veel lijkt zo uit Sense & Sensibility van Jane Austin gegrepen, maar wel met het grote verschil dat Austins boek een eeuw eerder speelt.

Mar. 27, 2012 - Junichiro Tanizaki, : Junichiro Tanizaki, one of Japan's most celebrated contemporary authors, was born in a working-class district in ''downtown'' Tokyo in 1886, and died on 30 July 1965. He studied literature at the Tokyo Imperial Universit, and much influenced by western writers such as Poe, Baudelaire and Oscar Wilde. He gained recognation with his ''Complete Works'' in 1930, although he had written several novels after 1923. He divorced his wife under amicable circumstances very similar to those described in novel he wrote entitled ''Some Prefer Nettles''. 1949 he received the prestigious Imperial Prize for Literature, and in 1951 wrote a modern version of ''Tales of the Genji'' in several volumes. At the end of World War II he wrote a long novel named ''The Makioka Sisters. (Credit Image: Keystone Pictures USA/ZUMAPRESS.com)

Tanazaki schrijft zo gedetailleerd over de dagelijkse lusten en lasten van zijn vrouwen dat je als vanzelf gaat meeleven. Hij geniet van de uitvoerige beschrijving van een overstroming of tyfoon. Door de opstapeling van kleine gebeurtenissen groeit het verhaal uit tot een waar epos van het gewone leven. Het is vooral een lief boek geworden met veel zoet en zuur. Maar ook een tragische boek omdat de Japanners wel erg geketend zijn aan hun tradities. De dreiging van WW2 wordt langzaam groter en is een mooie versterking van de teloorgang van de familie. We blijven meedenken met Sachiko en hopen dat ze maar snel een passende man voor Yukiko vindt. Maar heel langzaam draaien de rollen om en verandert de familie van eisende partij in ontvangende partij. Nog even en ze kunnen het zich niet meer veroorloven om met twee oudere ongetrouwde dochters in het openbaar te verschijnen. Die teloorgang is voor het conservatieve familiehoofd Tatsuo moeilijk te accepteren en als Taeko voor de fotograaf kiest wordt ze uit de familie verstoten. Ze verhuist naar een flatje en mag geen contact meer onderhouden met haar zusters. Pas als ze een bijna fatale dysenterie krijgt kan Sachiko haar heimelijk opzoeken. De familiedokter wordt vanwege de schande ook pas op het laatste moment ingeschakeld. Taeko knapt op maar wordt zwanger van een andere burgerman. De volgende schande komt tevoorschijn en de familie realiseert zich dat je toch maar beter contact kan houden om te voorkomen dat ze echt schade gaat aanrichten.
Zo rollen we van het ene luxe probleem naar het nadere. Want de familie behoort nog steeds tot de elite en heeft voldoende geld om de prachtigste kimono’s te laten maken. Juist door die tegenstrijdigheden blijft het een genoegen om over de dames te lezen.
Een vijfde vrouw maakt het verhaal compleet. Oharu is de huishoudster van Sachiko en fungeert als schakel tussen de elite en burgerwereld. Volgens gebruik als 12 jarig volksmeisje aangenomen tot ze met een huwelijk het gezin weer zal verlaten. Ze is lekker bijdehand en gemakzuchtig maar doet wel op haar manier trouw wat opgedragen wordt. Ze brengt het dochtertje naar school en volbrengt heldendaden als de buurt door een overstroming geteisterd wordt.

Mijn blog vult zich op dezelfde natuurlijke manier als de roman van Tanizaki zich ontvouwt. Het lijkt heel toevallig maar voegt zich toch heel vanzelfsprekend in een regulerend patroon. Maar net zo onverwacht stopt het ook zoals Tanazaki ophoudt vlak voordat Yukiko dan toch eindelijk de man gaat ontmoeten waar het hoogstwaarschijnlijk mee gaat lukken.

Omslagontwerper Marjo Starink heeft een treffende sneeuwlandschap als voorkant uitgekozen. Ze had een ruime keuze bij de prominente prentkunstenaar Kawase Hasui (1883-1957). De volledige houtsnede Shiba Zôjôji (1925) is afgebeeld. Het is er een uit een serie van 12 gezichten op Tokyo. Maar Hasui heeft zich vaker door de sneeuw laten inspireren.

hasui_1929_zojoji_snow1

hasui-kawase

kawase_hasui-no_series-evening_snow_at_edogawa-00028234-090102-f12

ontknoping 21

Anger is just fear on the way out.
Maria Bello in Flicka (Michael Mayer – 2006)
Ik schrijf toch ook niet zomaar een zinnetje op dat ik geen tegenwind meer wil op fietspaden?
Diederik Samsom tegen Emile Roemer
School is de plek om te beseffen dat je ouders gek zijn.
Arjen Lubach
I have to change to be myself.
filmcitaat
De tank is de hamer in de gereedschapskist van de landmacht.
Alfred Staarman van het Nationaal Militair Museum.
Het doel van kunst is niet om de uiterlijke verschijning van de dingen te representeren maar hun innerlijke betekenis.
Aristoteles

Journalism is literature in a hurry.
Richard Gere in Runaway Bride (Garry Marshall – 1999)

Alles wat ik weet, weet ik omdat ik lief heb
Leo Tolstoj – Oorlog en Vrede

It is better to have the bastards in the tent pissing out then to have them outside pissing in.
filmcitaat

I want a Ferrari just to hurt.
Drake

Die Freiheit ist um die Ecke.
Henning Christiansen 2008

Wer in der Ruhrgebiet afgewachsen ist, hat die Fähigkeit, Schönheit zu finden, wo andere nicht einmal suchen würden.
filmcitaat

We moeten de maagdelijke reinheid van Mondriaan bevlekken, al is het slechts met onze ellende.
Constant Nieuwenhuis 1949

Woorden zijn troostrijk. Ze zijn gratis en je hebt ze altijd bij je.
Stella Bergsma
Vandaag de dag kunnen we niet langer geloven in permanente wetten, vaststaande religies, blijvende architectuur en eeuwige koninkrijken.
Jean Tinguely 1959.
De aarde is rond maar de wereld is plat.
Ad Visser
Autobiografisch schrijven is als een bakker die afbakbroodjes opwarmt.
Lize Spit – Belgische schrijfster
Iedereen kan in de waarheid geloven.
In nonsens geloven is een onvervalsbaar bewijs van loyaliteit.
Het dient als een politiek uniform.
En als je een uniform hebt, heb je een leger.
Curtis Yarvin over de Donald Trump aanhang
Peilingen zijn als palingen: glibberig.
Jeroen Wollaars – Nieuwsuur commentator in Duitsland.
I don’t know too much about love, but I sure think I got it bad
Joe Bonamassa – Bleus Deluxe

Fender Telecaster (1950)

fender-telecaster-uberchord-blog-post-png

De viool is met gemak het mooiste muziekinstrument ooit bedacht. Zijn klank domineert ieder ensemble waar hij deel van uitmaakt. Dat dankt hij aan de langgerekte noten waarmee de aandacht wordt vastgehouden. Zijn hegemonie duurde 4 eeuwen tot halverwege de vorige eeuw de akoestische gitaar elektrisch werd. Door de lange tonen kon dit snaarinstrument eenzelfde prominente positie als de viool innemen. Zijn overwinning was compleet toen vanaf de jaren 70 de versterkers werkelijk sterk werden. De tijd versnelt steeds meer en met de komst van de computer lijkt de elektrische gitaar al na 50 jaar plaats te maken voor de digitaal bewerkte muziek. Gelukkig is het muzikale spectrum nu zo ruim dat ieder instrument in elk genre voldoende aandacht krijgt. Zelfs de jazz is weer aan een opmars bezig.

UNSPECIFIED - AUGUST 01: Photo of Leo Fender (Photo by Jon Sievert/Michael Ochs Archives/Getty Images)

Leo Fender (1909-1991) was in zijn radio reparatiewinkel aan het experimenteren met de stijfheid van de versterkte akoestische gitaren. Die stijfheid is essentieel voor de klankduur (sustain) van de gitaar. Een snaar blijft langer natrillen als zijn energie niet wordt verloren aan het resoneren van de klankkast. Daarnaast gaat een op de klankkast gemonteerd element meetrillen met de snaar en dat zorgt voor bijgeluiden en feedback. Leo Fender loste het probleem in eerste instantie op door in die klankkast een balk te plaatsen en daarop de elementen te monteren. Hij merkte dat vooral de country artiesten juist dit prototype leenden omdat ze de sustain konden waarderen.
Tot die tijd waren gitaren net als andere muziekinstrumenten unieke producten die in zijn geheel werden gemaakt. Leo Fender had een andere insteek en ontwierp een gitaar voor de massaproductie. Hij wilde een instrument voor de massa maken en moest dus goedkoop produceren. In 1950 werd de balk uitgebreid tot een totaal massieve kast en op de markt onder de naam Esquire. Alle onderdelen waren apart en in serie gemaakt en werden met schroeven tot een gitaar gecombineerd. Hij wilde zo min mogelijk onderdelen en plaatste de frets direct in de demontabele hals.
Er werden maar 50 Esquires gemaakt tot de verbeterde versie kwam die de Broadcaster heette. Ook die hield geen stand omdat het gitaarmerk Gretch al een gitaar met dezelfde naam had. De naam werd veranderd in Telecaster naar een ander modern en populair product: de televisie. De Fender Telecaster is dus de eerste elektrische gitaar met massieve klankkast (solid body) en hij is meteen ook de mooiste. In 1954 kwam de Fender Stratocaster die met zijn 3 elementen veelzijdiger is en een warmere toon heeft. De Fender Telecaster is meer verkocht maar de Stratocaster werd populairder en is vaker in licentie vervaardigd.

2-tele-06

In ieder detail getuigt de de Telecaster van zijn optimale eenvoud. Een hals zonder toets (fretboard) waarbij de frets meteen in de hals zijn geplaatst wordt met schroeven gemonteerd aan een massief houten body. De snaren met een werkende lengte van ca. 65 cm worden in trilling gebracht en de uitwijking (amplitude) varieert afhankelijk van de dikte en gefrette lengte. Onder de snaren staan 2 enkelspoels opname elementen (pickups). Zij bestaan uit een magneet die 7500 voudig omwikkeld is met een haardunne metaaldraad. De trilling van de snaar verstoort het magnetische veld boven de elementen en in de spoeldraad ontstaat een elektrische stroom.  Hoe meer wikkelingen hoe sterker de stroom. Het signaal gaat vervolgens naar de versterker via een variabele weerstand (potmeter) voor volumeregeling en een variabele condensator die de hoge tonen uitfiltert. Met een schakelaar kan de gitarist kiezen uit 3 elementstanden: alleen het brug element, alleen het halselement of gecombineerd.

Bij het brug-element is de amplitude van de snaar minder groot wat resulteert in het heldere snijdende geluid. Bij het hals-element wijken de snaren meer uit en veroorzaken een zachtere en warmere toon. De metalen plaat waarop de brug en het brugelement zijn gemonteerd geeft de toon een extra metaalachtige klank. Die ‘twang’ maakt de Telecaster bij uitstek geschikt voor Country & Western muziek. Maar ook in de blues en rock muziek is hij perfect bruikbaar doordat zijn heldere klank goed met andere instrumenten samenklinkt.

buchanan-roy

Roy Buchanan (1939-1988) geeft het beste voorbeeld van het typische Telecaster geluid. Op zijn dubbel cd Sweet dreams: The anthology (1992) laat hij hem zingen en piepen en kraken. Hij verkreeg zijn geluiden met minimale middelen en zonder effect pedalen. Alles werd geproduceerd met de volume en toonknop op de gitaar. Voor distortion effecten sneed hij gleuven in de papieren cones van zijn luidsprekers. Heel tragisch dat hij na arrestatie voor openbare dronkenschap zich in zijn cel ophing.

jimmy-page-dragon-fender-telecaster-guitar-led-zeppelin

Jimmy Page van Led Zeppelin is vooral bekend als Gibson Les Paul speler. Toch heeft hij de eerste en beste elpee Led Zeppelin 1 met een Fender Telecaster opgenomen. Die Dragon Telecaster heeft natuurlijk mythische proporties aangenomen. Het is niet bekend waarom hij hem in 1969 abrupt weglegde en op Fender overstapte. Kan zijn omdat de enkelspoelelementen te gevoelig waren voor de feedback van de almaar hogere geluidvolumes.

cover_precrop

De cover van de Born to run elpee van Bruce Springsteen (1949) is misschien wel de grootste promotor geweest om de Telecaster buiten de country muziek populair te maken. Het lijkt een very basic Telecaster maar hij is toch custommade met een Esquire hals. Als trouwe fan blijft Bruce zijn hele loopbaan trouw aan de Telecaster.

princeBuitenbeentje Prince (1958-2016) speelde op veel bijzondere gitaren zoals de love symbol gitaar of de purple rain gitaar. Het zijn opvallende unieke gitaren die veel toevoegen aan zijn imago. Toch zie je hem nog het meest met een basic Telecaster die is voorzien van een gevlekte slagplaat. Maar de schijn bedriegt want het is een in Azië geproduceerde Hohner. Vaak blijven gitaristen spelen op het instrument waar ze mee begonnen.

merle-haggard

Mijn grootste country idool Merle Haggard (1937-2016) en zijn gitarist Roy Nichols (1932-2001) speelden als vanzelfsprekend op Telecasters. De Bakersfield Sound die ze samen met Buck Owens creëerden bestond voornamelijk uit sprankelende gitaren en scherp gezongen vocals.

james_burton_06

James Burton (1939) is vooral bekend als sessiemuzikant die door Elvis Presley werd ingehuurd voor zijn Las Vegas shows. Het was dan ook een klein wonder dat Gram Parsons hem tegelijkertijd kon verleiden in zijn begeleidingsband te spelen. Zijn toon is als fluweel en de loopjes hebben een verbluffende eenvoud. Je denkt dat je ze zomaar zelf zou kunnen spelen.

Brad Paisley performs at the VAULT Concert Stage at LP Field in Downtown Nashville Thursday, June 11 during the 2009 CMA Music Festival.

Countryster Brad Paisley (1972) is vooral bekend als singer /songwriter. Toch is hij ook een verdienstelijk gitarist die zijn custummade Telecaster meer dan waard is. Veel artiesten versieren hun Telecaster en als ze beroemd genoeg zijn neemt Fender de gitaar zelfs in productie. Mooie doorzichtige slagplaat die het motief niet onderbreekt. Op het filmpje toont Paisley de karakteristieke Telecaster klank.

 

 

 

Woordbeelden 1-10

Writing about music is like dancing on architecture. Elvis Costello was zeer duidelijk in zijn betoog dat kunstvormen moeizaam mengen. Alleen bij opera is de combinatie geslaagd. Schrijven over foto’s levert blokkades op. Je moet er eigenlijk niet aan beginnen want een goede foto vertelt zelf zijn verhaal. Deels maak je de foto juist omdat de observatie niet onder woorden te brengen is. Toch is het uitdagend om een poging te wagen. Het lukte me niet om aan de beeldkant te beginnen. Je moet dan meteen teveel benoemen. Vanuit de woorden blijkt het eenvoudiger. Het idee was om met schrijven te beginnen en daar vervolgens de beelden in te voegen. Als de flow ontstaat zou het proces geleidelijk om te keren zijn. Maar voor ik de inleiding heb geschreven is de blokkade verdwenen en kan ik direct vanuit de foto’s schrijven.

20170106e1001

Eenden leven totaal in hun eigen wereld. Mijn medeleven wordt aangescherpt als ze in de winter door het ijs worden belaagd. Met een onvoorstelbaar geduld wachten ze op betere tijden. Op de foto schijnt de zon nog maar de nachten moeten helemaal ondraaglijk zijn. De aanleiding van de opname was de flat die in het water wordt weerspiegeld. Daar kwam vervolgens het gedeeltelijke ijsoppervlak en de eendenwereld bij. Het stukje oever linksonder werd toegelaten omdat het hun wak tot een leefwereld omlijst. De afgesneden bovenkant is een bewuste keuze om de waterwereld te versterken.

20170110e1039

De Groenburgwal verandert in de winter in een huiskamer. Doordat de bomen kaal zijn kan er één ruimte ontstaan die door de gevels en het water wordt begrensd. De werkelijkheid verandert in een kunstmatige wereld waarin alles netjes zijn plaats heeft. De symmetrie, de bootjes en de besteigerde kerktoren waren de aanleiding voor de foto. Pas later op de laptop voegen zich daar de bomen met de daartussen geparkeerde auto’s bij. Het laatst ontdek ik de fietsen linksvoor die natuurlijk heel kenmerkend voor Amsterdam zijn.

20170111e1082

Aalsmeer ligt aan de Westeinder plassen waar de watertoren altijd prominent om aandacht vraagt. Het Amsterdamse school monument uit 1928 van Hendrik Sangster laat zich niet snel vergeten. Hij gaat zelfs van grote afstand de concurrentie aan met de dappere treurwilg die zijn leefwereld tot voorbij de oever uitbreidt. Het metaalachtige water blijft dankzij zijn grote oppervlakte dreigen. De aanleiding van de foto was de laagstaande zon die recht in de lens scheen. Een digitale camera is geduldig en een probeerseltje kan nooit kwaad. Het resultaat is een zwart gesilhouetteerde boom en een lichtvlek op het water alsof een deel van de foto werd tegengehouden. Gedachten aan de donkere kamer waarin heel wat frustratie werd overwonnen.

20170119e1296

Het veenland langs de Poel van Amstelveen wordt als een moeras gekoesterd. Men reguleert de waterstand om dichtgroei te voorkomen. De spaarzame bomen lijden onder het luxeprobleem van teveel water. Het lijkt een beetje op een coulisselandschap zonder de coulissen. In winter staan de bomen als eenzame samoerai strijders op de lege vlakte.  De aanleiding om van mijn fiets te stappen was de witte wereld van ijs en bevroren grasland. Ik ken het panorama uit den treure maar krijg er nooit genoeg van. Zoals altijd maak ik foto’s met verschillend beeldformaat. Dit keer won de 9:16 het van de 3:4. Meteen hoor ik dan de kritiek van mijn zoon die geen liefhebber van het cineramabeeld is.

20170114e1100

Little girl out in the cold. Sneeuwwitje staat er maar beteuterd bij. Haar kleding is besmeurd en een van haar dwergen is zelfs helemaal kleurloos. De beeldentuin van Galerie Zuid in de Harskamp is vergeven van overtollige tuinkabouters en consorten. In de winter wordt het als modder en sneeuw toeslaan al snel een troosteloos geheel. Ik heb de foto dan ook tegen beter weten in gemaakt. Je bent er toch dus waarom niet een plaatje schieten. Je weet maar nooit. Gelukkig hebben impulsfoto’s altijd een kans van slagen. In een serie wordt het al snel kunstzinnig.

20170115e1186

De Nederrijn bij Arnhem ligt er vanaf de Rijnkade in het namiddaglicht surreallistisch bij. Het is windstil dus de lucht weerspiegelt in het water. De eerste foto is prachtig verstild. Er vaart een rijnaak het beeld binnen en de tweede opname beeldt de verwachting uit. Op de winnende derde foto vaart het schip de foto weer uit en heeft olieachtige golven geproduceerd. De aanleiding van de foto was het stille spiegelende water en de witte overkant. Het gekleurde avondlicht is tijdens het bewerken met automatische witbalans teruggedraaid binnen acceptabele kaders.

20170116e1205

Een winterboomgaard vlak bij Tiel levert een virtueel beeld op. De boom lijkt bijna uit een computeranimatie te komen. Door het verminderen van de schaduwen is een mooie doortekening van de stam ontstaan. De lage vierdeling van de stam moet wel kunstmatig zijn ontstaan. Er beginnen daar opeens vier nieuwe bomen. Maar ook de hogere splitsingen zijn gelijkwaardig en door mensenhanden gemaakt. Je schuift met het venster van de camera over het beeld en ontdekt dat de boom net even uit het midden moet staan. Dat wordt veroorzaakt door de donkere vlek rondom de stam en de achtergrondbomen ter rechterzijde. De aanleiding van de foto was het winterse tafereel waarbij de voorjaarsbloesem heel ver weg lijkt. Bij iedere boomgaardfoto schiet ook altijd Vincent van Gogh even door je hoofd.20170116e1218

Kasteel Soelen in Zoelen ligt er mooi bij en is een echte waterburcht in de Betuwe. Het heeft sinds de 14de eeuw vele verbouwingen ondergaan en is nu gevuld met onzichtbare appartementen. Ik hoop dat het bij de renovatie goed is voorzien van warmte-isolatie. Een huis om trots op te zijn maar waar ik me door de wateromsingeling toch een beetje opgesloten zou voelen. Het is maar goed dat vroeger in de winter niet werd gevochten. Van een bevroren slotgracht gaat dan weinig bescherming uit. De mist was niet gewenst maar maakt het plaatje nog kouder dan het werkelijk was.
De aanleiding van de foto is het kasteel omdat ieder oud gebouw recht heeft op zijn foto. De strepen op het ijs, poedersneeuw op de wal en de magere brug zijn aanvullende aandachtstrekkers. De bomen linksachter hadden iets beter uit de mist mogen komen.

20170116e1227

Het kerkhof naast de St. Joriskerk in Erichem ligt er koud bij. De treurboom doet zijn best om droevig te spelen en de grafstenen zien er in de winter nog eenzamer uit dan normaal. Je wilt je niet voorstellen hoe ellendig de overledenen zich voelen. De nabije warmte van Gods huis zal niet volstaan tegenover de nachtvorst. De koesterende boom en de witbevroren grafstenen waren de aanleiding voor de foto. Ik heb moeite gedaan voor meer kerk maar het zat er ondanks mijn 24 mm groothoeklens niet in. Toch is een stukje kerk die de hele linkerzijde bezet beter dan geen kerk. Alleen jammer van het donkere blok dat links onder ligt. Met de heg aan de onderzijde valt te leven. Ik heb hem met lightroom evenwijdig getrokken aan de onderzijde van de foto.

20170117e1253a-4665x3499

In het Centraal Museum Utrecht is een tijdelijke expositie van de Engelsman Craigie Horsfield (1949). Zijn fresco’s, tapijten en foto’s tonen een sombere wereld en de donkere zalen zijn aangepast aan zijn stemming. Als in een tempel mogen de bezoekers contempleren over zijn scheppingen. De aanleiding van de foto waren de schuifelende bezoekers in de donkere kamers met de dramatisch grote kunstwerken. De dames zijn er maar even bij gaan zitten om de Napolitaanse baai bij nacht beter op zich in te laten werken. Ondertussen denk ik aan de populisten die de elitaire musea geldverspilling vinden.

 

Clint Eastwood (1930)

 

eastwood-clint-1-a

Clint Eastwood is een van de bekendste en misschien ook wel de meest onderschatte personen in Hollywood. Voor mannen is hij vooral bekend als de zwijgzame cowboy in spaghetty westerns of als eigengereide politieman. Vrouwen kennen hem als feelgood icoon in Bridges of Madison County. Zijn populariteit is eerder gebaseerd op zijn uiterlijk dan acteerprestaties. Zijn presentatie ziet er zo vanzelfsprekend uit dat het niet opvalt hoe goed zijn voorbereiding is. Al in de Rawhide jaren gaat hij voorzichtig regisseren en krijgt invloed op het eindprodukt. Zijn eigen regisseursfilms zijn klassieke Hollywood producten die volkomen opzichzelf staan. Zijn grote creativiteit wordt duidelijk doordat de filmstroom op 86 jarige leeftijd nog steeds niet is gestopt. Zijn carrière is zo lang geworden dat geen andere regisseur in zijn buurt kan komen. Hij is nog steeds actief en liep dit jaar met Sully maar net de Oscar nominaties mis. Alleen Woody Allen (1935) kan in zijn buurt komen. Hij is echter wel 5 jaar jonger en zijn films bedienen de kleinere alternatieve markt. Eastwood is zijn hele leven op een geruisloze manier een grote speler in Hollywood geweest. Hij heeft dat voor elkaar gebracht zonder zijn onafhankelijk te verliezen. Als snel stichtte hij zijn eigen productie maatschappij en hield volledige vrijheid over zijn filmproduktie. Vanaf 1971 heeft hij een kleine 40 films geregisseerd en speelde daarnaast nog in 15 films waar hij de regie delegeerde. And still going strong want er staan nog meer projecten op stapel. Daarmee geeft Eastwood het begrip leeftijd een nieuwe betekenis.

3-eastwood-still-of-clint-eastwood-in-white-hunter-black-heart-1990-large-picture-3586x2428

Clint Eastwood is in 1930 in San Francisco geboren. Op 24-jarige leeftijd wordt hem vanwege zijn knappe uiterlijk aangeraden om acteur te worden. Hij wordt meteen aangenomen door Universal en speelt een aantal jaren in kruimelrolletjes tot hij naar de televisie overstapte. Van 1959 tot 1964 speelt hij in de westernserie Rawhide voorman Randy Yates. Hij krijgt de kans het filmvak te leren van de wisselende regisseurs en los ingehuurde steracteurs. Zijn bekendheid reikte tot Italië en in 1964 huurt Sergio Leone (1929-1989) hem voor $15.000 om in de lowbudget ($200.000) A Fistfull of dollars te spelen. Eastwood sprak 1 woord Italiaans en Leone 1 woord Engels. De film werd een succes en er volgen nog 2 westerns: For a few dollars more (1965) en The good the bad and the ugly (1966). Hij ziet af van de 4de (Once upon a time in the west – 1968) en keert als bekend acteur terug naar Amerika. Daar sticht in 1967 zijn productie maatschappij Malpaso en vestigt met Dirty Harry (Don Siegel 1971) zijn naam als reactionaire politieagent. Zijn filmpersonage wordt verward met de acteur en Eastwood heeft veel last van een recht republikeins imago. Langzaam breidt hij zijn invloed als acteur uit en krijgt in 1971 de kans om voor niets zijn eerste speelfilm te regisseren. Lange tijd ziet men hem als de acteur die er bij regisseert. Pas als hij niet meer de hoofdrol in zijn films speelt valt het regiewerk op en kan hij aansluiten bij de grote regisseurs van Hollywood.

3-eastwood-clint-eastwood-wallpaper-2-1920x1200

De acteur Clint Eastwood zit zo goed in zijn vel dat het acteren hem als vanzelfsprekend lijkt af te gaan. Hij heeft dezelfde natuurlijk acteerstijl als John Wayne, Gary Cooper of James Stewart. Ze zullen echter nooit als grote acteurs worden erkent. Toch zijn ze dat wel degelijk en voor Clint was het een bewuste keuze. In de pré Rawhide periode schrok hij van zijn acteertrucs en nam zich voor om zich zo naturel als mogelijk te presenteren. Misschien heeft hij juist daardoor zijn presentie vergroot en kon zonder iets te doen iedere scene domineren. Grote hulp daarbij was natuurlijk zijn perfecte uiterlijk. Hij beweegt zijn statige lichaam relaxed en kijkt je met indringende ogen intens aan. Als het nodig is tovert hij een ontwapenend glimlachje om zijn mondhoeken en spreekt je met zwoele hese stem koesterend toe. Hij gunt de kijker een intiem moment en is er van overtuigd dat er niets hoeft te worden uitgelegd. Zijn onderhuidse arrogantie gaat er van uit dat hij zijn zin toch wel zal krijgen. Het is de instelling van de womanizer die hij in zijn privéleven dan ook was. Hij is een filmster maar presenteert zich in de vermomming van een gewone man. Zelfs als hetero man moet ik oppassen om niet verliefd op hem te worden.

BEVERLY HILLS, CA - December 2, 2008 - Clint Eastwood poses for a portrait in Beverly Hills, CA.

De instelling van de regisseur Clint Eastwood is dezelfde als die van de acteur. Hij is wars van kunstmatigheid en probeert de natuurlijke weg te vinden. Als een intuïtief verteller gelooft hij in de eerste take om de spontaniteit van de acteur een kans te geven. Ze krijgen de vrijheid om binnen kaders te improviseren en kunnen invloed uit oefenen. Maar wel binnen het budget en het tijdschema van de opnamen want nog nooit heeft hij zijn planning overschreden. Hij beschikt altijd over voldoende budget om mooie films te maken met relaxte lange camerabewegingen. Het zit allemaal zo ingenieus in elkaar dat zijn inbreng als regisseur niet opvalt. Het verhaal en de acteurs mogen de boventoon voeren. Het maakte hem zelf niet veel uit om tevens de hoofdrol te spelen. De regisseur hoeft dan niets meer aan de acteur uit te leggen en de acteur kan waar nodig improviseren binnen de kaders van de regisseur.

Iemand die in 45 jaar 40 grote films maakt moet wel een goed team achter zich hebben. Zijn productiemaatschappij Malpaso Productions is in 1967 met de opbrengst van de Dollars Trilogie opgericht. Sinds dat jaar heeft hij al zijn films zelf geproduceerd. Hij kon zodoende putten uit de technische vaardigheden van Hollywood systeem en hield toch de vrije hand om zijn creatieve beslissingen zelf te maken. Dat die keuzes verantwoord waren blijkt wel uit de resultaten. Zijn films kostten gemiddeld $ 35 miljoen en leverden $ 125 miljoen op.

De regisseur Eastwood is trouwer aan zijn crew dan de mens Eastwood aan zijn partners. In de 45 jaar dat hij als regisseur werkte heeft hij met slechts 6 cameramannen (Bruce Surtees, Frank Stanley, Rexford Metz, David Worth, Jack N. Green, Tom Stern) en 3 editers (Carl Pingitore, Ferris Webster, Joel Cox) gewerkt. Ze wisten dus wat ze aan elkaar hadden en konden zodoende vaak de films binnen tijd en onder budget afleveren.  Om het nog eenvoudig te maken zorgde Eastwood regelmatig zelf ook nog voor de muziekscore.

6-eastwood-clint-15_clint-eastwood-2048x1365

De door Eastwood geregisseerde films lijken met fluwelen hand gemaakt en de verhalen tonen zonder uitzondering maatschappelijke betrokkenheid. Met het einde van zijn loopbaan in zicht is zijn totale oeuvre te duiden en winnen de afzonderlijke films aan diepgang. Ze worden nu opeens onderdeel van een grotere geheel zoals de Menselijke Komedie bij Balzac ook het belang van zijn romans versterkt. Steven Spielberg (1946) of Martin Scorcese (1942) worden opeens gedegradeert tot genre filmers die veel van hetzelfde afleveren. Bij Eastwood komen we alle facetten van het leven tegen: sport, romantiek, muziek, science fiction, oorlog, politiek, tsunamies, gorilla’s, vreemdelingenhaat en zelfs Nelson Mandela.

Slechts een paar overeenkomsten zijn te ondekken: de strijd van de eenling tegenover de wereld, het geweld dat altijd om de hoek woont en de koesterende werking van de gemeenschapszin. Mijn 10 favorieten  zijn:

  1. The outlaw Josey Wales
  2. Million dollar baby
  3. Mystic River
  4. A perfect world
  5. Bridges of Madison County
  6. Midnight in the garden of good and evil
  7. Unforgiven
  8. Gran Torino
  9. American Sniper
  10. Bronco Billy

Ik vermoed dat het lijstje niet definitief is. Op 40 films raakt je nooit uitgekeken en voorkeuren zijn er voor om herijkt te worden.

6-eastwood-clint-eastwood-1-1280x1024-1280x1024

Zoals vele Hollywoodsterren voor en na hem is Eastwood een womanizer. Hij is slechts 2 keer getrouwd maar had vele buitenechtelijke relaties. Vaak waren het de actrices die hij in zijn films ontmoette (Inger Stevens, Jean Seberg, Catherine Deneuve en Susan St. James). Het resulteerde in 7 wettelijke kinderen van 5 vrouwen. Kimber (1964), Kyle (1968), Alison (1972), Scott (1986), Kathryn (1988), Francesca (1993) en Morgan (1996) zijn mooi verdeeld over zijn leven. De oudste was 34 toen er nog een halfbroertje kwam. In het midden van de serie zit een hiatus van 14 jaar. Clint was toen nog getrouwd maar woonde samen met de eveneens getrouwde Sondra Locke. Ze speelden samen in 6 films maar kregen vanwege 2 abortussen geen kinderen.

eastwood-clint-eastwood-sw-portr-tfoto-02501d64f40f066eacee2a04a4ca0a61-large-102569