Skip to content

Jonathan Franzen – Freedom

25/04/2011
13/11/2010 zaterdag
Jonathan Franzen haalde een van mijn laatste Time covers met zijn toen nog net niet uitgegeven boek Freedom. Het zegt iets over zijn status en over zijn publicatiemachine. En ook over zijn inzet want maanden later vertelt hij tegenover Paul Brands op de Nederlandse tv in een kwartiertje vol overgave opnieuw hetzelfde verhaal. Je begrijpt niet waarom hij dat doet, waarom hij al die interviews geeft waarin iedere journalist dezelfde vragen stelt over de periode van 9 jaar die verstreek sinds zijn vorige roman The corrections.
Zijn geduld werd een beetje duidelijker toen ik Freedom las. Het boek was niet het filosofische getinte relaas van een familie die ontdekt dat vrijheid niet gelukkig maakt maar dat gebondenheid de voorkeur heeft. Het was meer een goed geschreven verhaal over intermenselijke banden die sterker zijn dan de maatschappelijke processen. De personages blijven ondanks alle problemen aan elkaar geketend. Franzen is geïnteresseerd in relaties en daarmee natuurlijk ook in interviews.
The Corrections was voor mij veel meeslepender. Daarin werden mensen beschreven die dichter bij mijn wereld en interesse staan. Bij Freedom moet ik soms moeite doen om aandacht te houden voor de vele problemen. Hoe mooi en soms geniaal beschreven het ook is. Want Franzen is een meester in het vangen van de tijdgeest en zijn dialogen zouden zo in een filmscenario geplaatst kunnen worden. Maar ja, 550 pagina’s houd je niet vol met stijl alleen. Dan gaat het verhaal wel meespelen.
Patty is een onzekere vrouw die na een succesvolle highschool sportperiode trouwt met Walter en 2 kinderen (Jessica en Joey) krijgt. Walter is een intellectueel en alternatieveling die voor het milieu en de dreigende overbevolking opkomt. Hij wordt ingehuurd door een miljonair die een vogelsoort wil beschermen door reservaten op te kopen. Om de grond te verkrijgen mogen de mijnmaatschappijen eerst met behulp van Mountain Top Removal (MTR) hun grondstoffen delven. Daarna zal het reservaat voor eeuwig aan de vogels toebehoren. Een duivels dilemma van vernielen en preserveren waar Walter tegenover de pers toch aan onderdoor gaat. Patty heeft ondertussen een relatie met Walters jeugdvriend en musicus Richard. Hun zoon Joey krijgt al heel vroeg een relatie met zijn volgzame buurmeisje Conny en dochter Jessica is scherp en mondig als ijverige dochters kunnen zijn. Joey wordt snel conservatief en probeert met leveringdeals tijdens de Irakoorlog zijn financiële slag te slaan. Walter komt achter de relatie van Patty en Richard, stuurt haar het huis uit en wordt verliefd op zijn jonge en knappe secretaresse Lalitha. Maar eind goed al goed. Lalitha komt om bij een auto-ongeluk en na 6 jaar keert Patty met hangende pootjes terug bij Walter.
De laatste 150 pagina’s is Frantzen het spoor bijster en lijkt hij wel zijn laatste aantekenbriefjes in volgorde te hebben gelegd en naar een kloppend einde toe te schrijven. Patty’s vader overlijdt en zij gaat nog even terug naar haar ouderlijk huis en maakt erfenisruzie met haar siblings (=broers en zusters, een vaak voorkomend woord).
Maar laat ik het kort houden en me beperken tot overschrijven van de opmerkingen die ik tijdens het lezen op mijn bladwijzer heb geschreven.
  • Alle gemoedstoestanden worden tot in detail beschreven. Daarnaast zijn er ook nog grote sprongen terug in de tijd naar de ouders en grootouders van Patty en Walter. Razend knap allemaal maar voor mij toch een beetje te vermoeiend om alleen maar in de relationele botsingen te blijven.
  • Veel Contemporain Engels dat naar mijn mening moeilijk vertaalbaar is.
  • Mooie beschrijvingen van de sportersmentaliteit die alles wegcijfert voor het ene doel van winnen en het middel daartoe: de teamspirit.
  • Weergaloos oog voor de tijdgeest maar waar is het grote idee. Waar is de Great American Novel?
  • Geen enkele referentie naar kunst en cultuur.
  • Patty en Connie zijn rake psychologische uitbeeldingen van vrouwen met een low self esteem. Leuk om mee kennis te maken maar op de duur wel humorloos en vermoeiend.
  • Kan geen sympathie voor de personages opbrengen; het zijn gewoon geen interessante persoonlijkheden. En soms ook ronduit akelige mensen die onverantwoorde acties doen. Ze hebben een domme slimmigheid die erg egoïstisch is.
  • De beeldspraak uit de sportwereld zoals de kansen van Joey die worden vergeleken met het lege veld dat een quarterback voor zich kan hebben.
  • Irritant zoals Franzen met hele smalle bruggetjes van onderwerp verandert. Hij maakt zich er wel heel gemakkelijk van af.
  • Ook irritant is het trucje om de hoofdstukken met een cliffhanger te eindigen. Dat moet hij toch niet meer nodig hebben.
  • Een relatieboek waar de banden sterker zijn dan de genoegens. Waarin voortdurend intieme conversaties worden gevoerd.
  • Op pagina 369 bezoeken ze nog een concert van Bright Eyes. They (the fans) gathered not in anger but in celebration of their having found, as a generation, a gentler and more respectful way of being. A way, not incidentally, more in harmony with consuming.
En dan nog de mooie zinnen:
  • Though Jessica was the more obvious credit to her parents – smitten with books, devoted to wildlife, talented at flute, stalwart on the soccerfield, coveted as babysitter, not so pretty as to be morally deformed by it,    Pag. 8
  • She (Connie) was a grave and silent little person with the disconcerting habit of holding you’re gaze unblinkingly, as if you had nothing in common.      Pag. 10
  • Success at sports is the province of the almost empty head.       Pag. 55
  • A young chick who was going to change somebody’s life…..    pag. 195
  • And she had a heartrendering way of eating her slice of chocolate mousse cake, parceling out each small bite for intensive savoring, as if it was the best thing that was going to happen to her that day.    Pag.  278
  • Because it wasn’t the people with the sociable genes who fled the crowded Old World for the new continent; it was the people who didn’t get along well with others.
  • There is, after all, a kind of happiness in unhappiness, if it’s the right unhappiness.
  • Over the nieuwe generatie: – the world looks scarier to them, the road to adulthood harder and less obviously rewarding –
Maar de titel Freedom begrijp ik niet. Zijn ze zo ongelukkig omdat ze zoveel vrijheid hebben?
Goed inhaakpunt voor een gesprek.
Advertisements

From → literatuur

2 reacties
  1. Erik, er is geen vrijheid. Voor niemand.

    • Maar natuurlijk Ineke, vrijheid is een relatief begrip. Je kunt je wel van tijd tot tijd meer of minder vrij voelen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: