Skip to content

Elizabeth Taylor

08/05/2011

Opnieuw schrijft Donald Spoto een gedegen en toch beknopte biografie. Al eerder heeft hij mijn beeld van Marlene Dietrich netjes ingekleurd. Nu is Elizabeth Taylor aan de beurt. Spoto is ook de primaire aanleiding die mij tot aanschaf van dit boek bracht. (en natuurlijk het feit dat de internetboekhandels steeds vaker ook 2de hands gaan verkopen. Bij een aan Amazon.co.uk gelieerde winkel kon ik het boek voor € 0.01 (+ verzendkosten) kopen. Dan waag je nog eens een gokje.)
Het boek is in 1995 geschreven. Elizabeth heeft nog 15 jaar geleefd tot ze in 2011 op 79 jarige leeftijd overleed. Deze laatste jaren zijn natuurlijk niet meer essentieel voor een filmleven. Haar filmcarrière eindigde eigenlijk al in 1966 op 34 jarige leeftijd met Virginia Woolf. Haar divabestaan loopt nog wel een paar decennia door en eindigt na Richard Burton. Daarna wordt het een herhaling van zetten waarin ze de vergane glorie van een Hollywoodster speelt.

Al 10 jaar na haar geboorte in 1932 was haar persoonlijke wereld gelijk aan de filmwereld. Haar adolescenten emoties waren die van de filmkarakters die ze speelde. Ze ondervond ze nooit zelf aan den lijve. Al haar tijd bracht ze door op de filmset onder begeleiding van haar overheersende moeder. Kreeg daar wel schoollessen maar haar intellectuele ontwikkeling was volkomen ondergeschikt aan het acteren. Intellectueel is ze daardoor onderontwikkeld gebleven. Meer een gevoelsmens dan een doordacht persoon. Haar acteren was volkomen naturel. Ze deed gewoon goed haar best en heeft nooit acteermaniertjes of methoden aangeleerd. Voor de opname wilde ze niet voorspelen of oefenen. Pas als de camera draaide kwam ze tot leven en leek het alsof ze een innerlijk schakelaar omzette. Perfect voor de filmwereld die hoofdzakelijk bestaat uit vele korte takes. Ze was dus een natuurtalent dat, omdat het zo weinig op acteren leek, nooit serieus als actrice is genomen. Haar betoverende uiterlijk hielp daarin ook niet mee.

De portretfoto op de kaft geeft al duidelijk aan waarom ik zo gecharmeerd ben door de jonge Elizabeth. Haar ogen kijken je volkomen leeg en open aan. Alsof je zo haar binnenste betreedt en daar toch niets kan vinden: een veelzeggende en gevaarlijke leegte die je schaamteloos zal verslinden.

Elizabeth is bekender als ster dan als actrice. Haar glansrollen zijn beperkt. A Place in the sun (1951 George Stevens), Giant (1956 George Stevens) en Who’s afraid of Virginia Woolf (1966 Mike Nichols) gaan vanwege hun cinematografische kwaliteiten de filmgeschiedenis in. Cleopatra (1963 Joseph Mankiewicz) is vanwege het spektakel en de ontmoeting met Richard Burton essentieel. Cat on a hot tin roof (1958 Richard Brooks) geeft misschien nog het duidelijkste beeld van haar volwassen persoonlijkheid. De overige films zijn alleen van belang omdat Elizabeth Taylor er in meespeelt.  Na Virginia Woolf volgden zo’n 2 films per jaar waar ze $ 1.000.000,- per stuk voor incasseerde. Opnieuw valt me op hoeveel matige en slechte films er ogenschijnlijk gemaakt moeten worden. Alsof de matige bulk nodig is om een paar meesterwerken mogelijk te maken. Het toont ook aan hoe moeilijk en ongrijpbaar het filmproces is. Op de set is er voor de acteurs en producers nog geen peil op te trekken welke film er na het editen tevoorschijn zal komen. Het is te hopen dat de regisseur weet wat hij doet. Maar ook hij kan in een slechte periode zitten. En als hij dan onverhoopt werkelijk een meesterwerk aflevert garandeert dat nog zeker geen goed kassaresultaat.

Elizabeth wordt dus vooral geassocieerd met haar divastatus. En natuurlijk met haar 8 huwelijken (Nicky Hilton, Michael Welding, Mike Todd, Eddy Fisher, Richard Burton, Richard Burton, John Warner en Lawrence Fortensky.) In al die huwelijken speelde ze afwisselend een andere rol. Ze kon alle gradaties tussen onderdanig en overheersend bespelen. (She was a child and a bitch who wants to love and be loved.) Het type man wisselde opeenvolgend: Hilton was sterk, Welding zwak, Todd weer overheersend, Fisher onderdanig etc. Ze was een vrouw die niet alleen kon zijn en veel aandacht verlangde. Ze leefde voortdurend in de spotlights, was op reis en vond weinig rust. (She was the reverse of most other stars. For her, living life was a kind of acting. – Mankiewicz). Een nomadisch leven van hotel naar hotel. Het grootste deel van haar leven heeft ze zelfs geen eigen huis gehad.
En een vrouw die het hart op haar tong had. Ze kon niet huichelen of verzachtende omstandigheden aanvoeren. (I adore fighting, there are all sorts of screaming matches, shouting and yelling and it’s rather like a small atom bomb going off – sparks fly, walls shake and floors reverberate) Vrienden die op bezoek kwamen voelden zich erg opgelaten als gastheer met gastvrouw in een vechtpartij over de vloer rolden. En vooral met Burton kwam daar de alcohol nog bij. (My best feature is my grey hairs, I have them all named. They’re all called Burton). De geacteerde ruzies uit Virginia Woolf waren voor beiden een groot genoegen.
Ook een vrouw die voortdurend lichamelijke ongemakken ondervond. Die allergisch voor gezondheid was. In totaal heeft ze 73 ziekenhuis-opnames ondergaan vanwege valpartijtjes, longontstekingen, infecties en andere kleine rampen die vanwege haar onhandigheid voorvielen. Heel vervelend als dit tijdens een filmopname gebeurt.

Dus Spoto heeft voldoende stof voor een meeslepend verhaal. Non fictie is vaak onvoorstelbaarder dan fictie.

Tot slot nog 2 weetjes:
• Michael Todd: Money is only important to people who haven’t got it. I’ve never been poor, only broke. Being broke is a temporary situation. pag.161
• MGM had in 1940 24 speelfilms tegelijk in productie. Daarnaast waren er nog Paramount, 20 Century Fox, Warner Brothers, RKO, United Artists, Universal, Columbia.

Ben benieuwd wat mijn volgende Spoto biografie gaat worden. Stanley Kramer? James Dean? Laurence Olivier? Marilyn Monroe? Grace Kelly? Joan Crawford? Keus genoeg.

Advertisements

From → film, literatuur

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: