Skip to content

Narcis Oller – Goudkoorts

29/05/2011

In extase van het lezen van Sagarra’s Privéleven heb ik meteen Goudkoorts van Narcis Oller besteld. Boekhandel Venstra informeerde verbaasd nog naar die onverwacht oplevende vraag voor een boek dat al 3 jaar  geleden is uitgegeven. Er zijn dus blijkbaar meer mensen zoals ik die genoten van Sagarra en vervolgens vielen voor aanprijzing achterin. En misschien ook wel voor de mooie gebonden manier van uitgeven van uitgeverij Menken Kasander & Wigman. (Ik heb ondertussen na een uitverkoopmailing ook Galdós Fortunata en Jacinta gekocht. Maar van die dikke 2-delige roman zal ik waarschijnlijk pas over 2 jaar in mijn post-Hoogeveen periode gaan genieten.)

Narcis Oller (1846-1930) heeft Goudkoorts in 1892 in het Catalaans uitgegeven. Volgens de aanprijzing van Menken is het boek dé grote realistische roman over het Barcelona van de jaren 1880 dat aanhaakt bij de trein der progressie die door Europa raast. Oller’s leven heeft ook wel iets van een trein. Hij combineerde zijn schrijverschap met zijn werk als advocaat. Zijn relaas is dan ook met veel gevoel voor urgentie en begrip voor menselijke dwaalwegen geschreven.

De naïeve en energieke Gil Foix bouwt met veel geluk en voorspoed een beleggingsmaatschappij op. Het is een familiebedrijf waarin broers en neven delen in werk en verdiensten. De eerste helft van het verhaal gaat over de opgang. De roes van de goudkoorts neemt bezit van Foix en plaatst hem langzaamaan in een andere realiteit. Zijn geduldige en behoedzame manier zaken doen wordt onverschillig en roekeloos. (Ik verruim mijn horizon met de dag verder……Onze enige kwaal is dat we niet groot genoeg denken…….)

Zijn familie kan hem niet meer inspireren en hij stapt over naar de politiek en de buitenechtelijk relaties. Maar daar is hij niet doortrapt genoeg om zich staande te houden. Hij vertrouwt teveel op zijn partners die zijn zaak uithollen en hem te gronden richten. Deel 2 beschrijft de ondergang van het handelshuis. Foix wordt overspannen, berooid en ziek. Gelukkig komen zijn vrouwen tot inkeer en de liefde wint het van het geld. Dochter Delfineta gaat zelfs daadwerkelijk met haar oom (broer van haar moeder) samenwonen. Je denkt dat dat niet zou mogen of kunnen. In het Spanje van 1880 was dat blijkbaar heel goed mogelijk. Heel vreemd.

De vrouwen die hem omringen leven in een eigen wereld en bemoeien zich totaal niet met het geld verdienen. In het middendeel van de roman bepalen zij het verhaal. Ze hebben duidelijk de sympathie en aandacht van de schrijver. Ze nemen denk ik de meeste bladzijden in beslag. Zijn moeder Monica is heerlijk trots en eigenwijs, zijn vrouw Catarina vindt natuurlijk dat Foix te snel gaat en teveel risico’s neemt en zijn dochter Delfineta speelt puberaal eigenwijsheid en is obstinaat. Alsof zij nog niet genoeg zijn komen daar ook nog het kindermeisje Blanche en de weeszusjes Emilia en Rachel Llopis bij. Heerlijk om hun gedachten zo grondig te delen. Om regelmatig met hen mee te blozen tot in hun haarwortels. Hun wollige overpeinzingen zijn ook veel interessanter dan de meer rechtlijnige visies van de  mannen

Oller schrijft praktisch en doelmatig. Hij doet me soms aan Dostojevski denken. Die kon ook uit eenvoudige onderdelen heel complexe persoonlijkheden samenstellen. Een huisfeest van de nouveau riche, de paardenrennen, de beurschaos (zoals verfilmd Antonioni’s L’eclisse). Het wordt allemaal met veel plezier en in felle kleuren beschreven. Zijn verhaalopbouw is persoonsgebonden. Zonder verteller verplaatsen we ons steeds van het ene hoofd naar het andere en volgen hun intiemste gedachten. En bij een ontmoeting stapt de verhaallijn over van de een naar de ander. (Alsof we naar een Bunuel film kijken). De handeling wordt het ene moment breed uitgesponnen en een moment later weer ingedikt. De conversaties, discussies, ruzies nemen een grote plaats in. Ze zijn zo levensecht dat ik vaak vergelijkingen met mijn omgeving kan maken.

De dialogen worden in 3 talen uitgesproken. De vertaler heeft het Catalaans normaal geschreven en het Castiliaans cursief. Het Frans is niet vertaald en gelukkig redelijk te volgen (dan blijkt maar weer hoeveel je als adolescent in 4 jaar op de Mulo hebt geleerd).

De mooie zinnen vallen bij overschrijven een beetje tegen. Ze zijn functioneel en komen alleen in het kader van het verhaal tot hun recht. Het zijn dan ook de beelden en  ideeën die beter blijven hangen

De aanschaf van het pand, links en rechts rondgebazuind door de vrienden van Foix, verhoogde niet alleen zijn krediet maar ook zijn zelfvertrouwen.  pag 85

 Massaguer, fabrikant van gelinieerd papier, zat als een zoutzak zijn geduld uit te putten op een van die hoge banken.    pag 126

 Al is u een slons en een gans bij wie zelfs de stoelen in slaap vallen, …  pag 177

 Haar hart sloeg wild als de vleugels van een verkleumde jonge duif.    pag 179

 Dank … Dank je Gilet. Je bent onze vader. Je hebt een hart als een kathedraal.  pag 246

 en met de kruiperige beleefdheid van de leugenaar voegde hij eraan toe … pag 312

 Ik kwam hier met een hart als een kathedraal, maar dat is ondertussen ineengekrompen tot een korrel.   pag 449

 ‘Wat ben je toch een sukkel,’ siste hij me in het oor zodra we de drempel over waren, alsof hij een geweer op me afschoot.   pag 542

Een heerlijk boek dus dat veel leesplezier geeft. Heel fijn om te constateren dat er in die 130 jaar niet veel veranderd is.

Advertenties

From → literatuur

3 reacties
  1. john permalink

    wat een heerlijke zinnen! dit boek ga ik lezen, hoop ik.
    hoezo ” Heel fijn om te constateren dat er in die 130 jaar niet veel veranderd is.” ?
    ik dacht dat verandering voor jou juist zo heel belangrijk was?

Trackbacks & Pingbacks

  1. Narcís Oller – Pilar Prim – 1906 | Ontknoping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: