Skip to content

Claude Monet (1840-1926)

17/09/2013

Giverny

Monet is niet mijn favoriete impressionist (dat is Pissarro) maar hij is wel de beroemdste. Zijn woning met tuin in Giverny bleek deze zomer overladen door fans. Ook wij stonden geduldig in de rij en schuifelden het rondje door het gezellige woonhuis en door de tuin naar de lelievijver. In het huis mochten we alleen maar kijken. Er werd amper uitleg over leven en werk gegeven omdat dat de mensenstroom zou stokken. Reproducties van zijn schilderijen hingen op hun originele plek. Mijn grootste openbaring van de dag werd zijn verzameling Japanse gravures waaruit hij inspiratie opdeed. Bijna fotografisch gaf het me een kijkje in het Japanse leven van 2 eeuwen geleden. Giverny riep voor mij meer vragen op dan dat het antwoorden gaf. Thuisgekomen geeft de Taschen monografie van Monet meer uitleg.

Claude_Monet_1899_Nadar

Claude Oscar Monet (Parijs 1840 – Giverny 1926heeft zijn leven lang niet veel anders gedaan dan schilderen en eten. Als 15-jarige is hij in le Havre al een plaatselijke beroemdheid vanwege zijn karikatuurtekeningen van de notabelen. Na school en militaire dienst in Algerije leert hij daar Jongkind kennen. Deze ‘idiote’ Hollander opent zijn ogen en leert hem kijken. (Aan hem dank ik de uiteindelijke vorming van mijn oog. ) Monet verhuist naar Parijs en ontmoet daar Bazaille, Sisley, Renoir en Pissarro. Ze wonen samen en schilderen er in wederkerige inspiratie lustig op los.  De officiële kunsthandel was in handen van de behoudende Academie die een jaarlijkse expositie in de Salon hield. De plaatsingscommissie weigerde 10 jaar achter elkaar de slordige schilderijen van de vrienden. Ze verkopen dus amper en nemen het heft in eigen hand en organiseren een eigen Salon: Tentoonstelling van Impressionisten. De naam is afkomstig van een schilderij uit 1873 van Monet: Impressie, zonsopgang. Het helpt niet veel want er komt weinig bezoek. Maar wel is er een officieel schildersgenre geboren.

Claude Monet - Impressi on, soleil levant -1872

Impression, soleil levant -1872

Monet stelde zich soms voor geboren te zijn als blinde die plotseling, van het ene moment op het andere, kan zien en die begint te schilderen, zonder te weten wat het object voor zijn ogen eigenlijk voorstelt. In één blik neemt het oog waar en kan dus niet de gehele detailrijkdom overzien. De Fransen noemen het  l’Instantaniété. Het onderwerp is dan van ondergeschikte betekenis. Monet  wil uitbeelden wat er tussen de schilder en zijn onderwerp leeft.
Deze impressie was het best bij de eerste blik te vangen. Monet was dan ook een van de eerste schilders die zijn atelier echt naar buiten verplaatste. Niet alleen de uitvinding van de verftube maakte dat mogelijk. De nieuw aangelegde spoorwegverbindingen gaven de onbemiddelde burger de kans om voor korte tijd de stad te verlaten.
Monet was als schilder dus meer in het kijkproces dan in zijn onderwerp geïnteresseerd. Omdat het weer en de lichtstemming in de loop van de dag veranderen kan hij maar een korte tijd aan een schilderij werken.  Hij schilderde altijd aan meerdere doeken tegelijk en zat soms wel met 12 doeken, die op verschillende ogenblikken werden opgezet,onder zijn parasol . Thuis in het atelier legde hij er dan nog de laatst hand aan. Ook daar werkte hij tegelijkertijd in 3 ateliers aan een veelvoud van doeken.  Zo heeft hij in zijn 60-jarige loopbaan (van 25 tot 86) ongeveer 2000 schilderijen gemaakt. Dat is dus gemiddeld 35 stuks per jaar.  Niet heel veel voor iemand die zo bezeten en snel werkte.  (Van Gogh schilderde in 11 jaar 423 schilderijen.) Als iedere idealist zal hij zijn doel vermoedelijk nooit bereikt hebben. Veel van zijn werken moeten zijn afgekeurd en overschilderd. Het geeft een beeld van een harde strijd en teleurstellende resultaten. Hij was een driftig man die impulsief zijn werk kon vernietigen.

Taschen MonetIn eerste instantie leek Monet zich weinig financiële zorgen te hoeven maken. Hij mocht al op 26-jarige leeftijd voor korte tijd in de Salon exposeren. Maar door zijn voorkeur voor tuinen, licht en water raakte hij snel uit de gratie. Pas toen hij 40 was kantelde de belangstelling voor de impressionisten en kon hij redelijk leven van zijn werk. Hij huurde in 1883 een huis in Giverny en trok er met zijn grote familie van 2 volwassenen en 8 kinderen in. Hij zal er 40 jaar tot aan zijn dood wonen en legt er een kleurrijke tuin en lelievijver aan. Na zijn studies van de kathedraal van Rouen wordt hij beroemd en wordt een van de belangrijkste schilders van zijn tijd. Hij zoekt voortdurend nieuwe indrukken, ontvlucht misschien ook wel de gezinsdrukte van Giverny en maakt veel schilderreizen. Na zijn dood is de waardering hoofdzakelijk voor zijn eerste periode. Pas vanwege de  fascinatie voor zijn kleurgebruik van de abstract expressionisten als Sam Francis, Jackson Pollock en  Mark Rothko  komt de waardering voor de meer abstracte werken als de waterleliedecoraties. Momenteel wordt zijn volledige oeuvre gewaardeerd en zijn de schilderijen veel waard. De prijzen liggen tussen de € 25 en 100 miljoen per stuk.

Kenmerkend voor Monet is dat de spanning van zijn composities gelijkmatig over het doek verdeeld is. Het onderwerp dat hij schildert is dus slechts een onderdeel van een groter geheel. Dat is misschien wel de reden waarom de mensen op zijn schilderijen zo’n ondergeschikte positie innemen. In het begin van zijn loopbaan kiest Monet nog netjes voor figuratieve onderwerpen. Het zijn kinderlijke schilderijen die vooral opvallen door penseeltoets en kleurkeuze . Later neigt hij naar seriematige producties die de mystieke verbinding proberen te bepalen tussen onderwerp, omstandigheden en atmosfeer. Hij is dan eigenlijk geen impressionist meer maar wordt al meer een symbolist.  Mijn voorkeur gaat duidelijk uit naar die eerste periode waarin de studie nog niet de hoofdzaak is. Hij schildert dan dagelijkse en herkenbare taferelen waar de virtuositeit vanaf spat. Onvoorstelbaar hoe hij met die grove halen toch zo nauwkeurig kan articuleren. Het kost me moeite om uit zijn grote oeuvre mijn 10 favorieten te kiezen. Dat komt dan toch omdat Monet geen mensenschilder was. Mensen interesseren hem totaal niet en blijven interessante details in zijn landschappen. Het zijn knap geschilderde impressies van de buitenkant. Maar ook de landschappen en stadsgezichten komen niet echt tot leven en we blijven ook daar aan de oppervlakte.  Je kunt natuurlijk ook niet meer verwachten van een impressionist. Als ik meer wil moet ik mijn heil zoeken bij de expressionisten.

1 - 1891 - Claude_Monet-Etretat_the_Aval_door_fishing_boats_leaving_the_harbour_mg_1819

2 - 1872 argenteuil_seen_from_the_small_arm_of_the_seine

3 - 1873 Claude_Monet_037

4 - 1874 - boulevard-of-capucines-1874

5 - 1874 - zuiderkerk-in-amsterdam

7 - 1877 - saint-lazare-station-sunlight-effect

8 - 1877 La_Gare_Saint-Lazare

Walk on the Cliff at Pourville

10 - 1883 - morning-at-etretat-1883

11 - 1904 - houses-of-parliament

Advertisements

From → kunst

2 reacties
  1. Magda permalink

    Dank voor de mooie omschrijvingen van zowel zijn leven als zijn schilderijen.
    Onlangs was ik in Parijs om o.a. van Monets schilderijen te genieten. En om deze 10 werken weer te zien via je blog is heerlijk.
    M.

  2. margo permalink

    Genoten van je stukje, de schilderijen maken het compleet. X.Margo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: