Skip to content

Dave Eggers – The Circle – 2013

02/12/2013

IMG_0070IMG_0073What is the What

A Heartbreaking Work of Staggering Genius (2000) blijft een geniale titel voor een geniaal debuut van de toen 30-jarige Dave Eggers. (Bijna net zo mooi als De ondraaglijke lichtheid van het bestaan (1983) van Milan Kundera. Het zijn boeken die je alleen al voor de titel koopt.) Ik las het als een roman en ontdek dat het nu 13 jaar na aanschaf door de Engelstalige Wikipedia bij Eggers’ non-fictie en door de Nederlandse Wiki in zijn fictierijtje wordt gezet. Het waargebeurde verhaal gaat over de vader/broer rol die de 20-jarige hoofdpersoon na overlijden van zijn ouders voor zijn 13 jaar jongere broer op zich neemt. Vooral de lichte en sprankelende stijl staat me nog bij. De kritieken uit die tijd vinden Eggers oprecht en zonder ironie. Hij was een verademing naast zijn cynische en sombere collegaschrijvers. Vanwege de genomen vrijheden t.o.v. de waarheid wordt het genre ook wel creative non fiction genoemd.

What is the What: The Autobiograpy of Valentino Achak Deng (2006) wordt door beide Wiki’s in het fictie rijtje geplaatst terwijl ik het juist als een non-fictie boek las. Het handelt over de vrijheidsstrijd van Zuid Soedan en lijkt mij juist dicht bij de waarheid. Een dik boek dat vanwege zijn opnieuw heldere stijl zeer leesbaar is en de problematiek van Soedan en de Afrikaanse vluchtelingen duidelijk op de kaart zet.

The Circle (2013) staat ook bij beiden in het fictie rijtje. (Het blijft verbluffend hoe snel dankzij het interactieve wonder van internet Wikipedia wordt bijgewerkt.) Ik kan me er moeizaam in vinden. Het boek valt tussen de genres en zou eigenlijk een eigen rijtje moeten krijgen. Het is veel meer een ideeënboek dan een roman of science fiction. Het verhaal is te mager en clichématig voor fictie en het staat volledig in dienst van Eggers onheilspellende toekomstvisie waarin de beeldschermen het sociale leven overnemen.

1617_1r12_0613_chicagotribune_daveeggers_035_edit_lbs_edit

David Eggers (1970) is een veelzijdig schrijver. Geboren in Boston en al vroeg met zijn ouders verhuist naar Chicago. Beide ouders sterven in 1991/1992 en Eggers gaat met zijn jongere broer naar California. Daar richt hij de uitgeverij/literaire blad McSweeney’s op en bevordert op alle mogelijke manieren de positie van de schrijver. Een gedreven man met een maatschappelijke boodschap voor wie alles voor de wind lijkt te gaan. Een snelschrijver ook die in 13 jaar 15 boeken uitgeeft. Ik kan hem onmogelijk bijhouden en pik de interessante onderwerpen uit zijn oeuvre. Zoals nu dus The Circle waarin hij de digitale revolutie met zijn kolossale informatiestromen  tot een benauwend einde doordenkt.
Die toekomst is natuurlijk eerder maar dan wel veel somberder beschreven. Jevgeni Zamjatin reduceerde in 1920 in zijn roman Wij de mens tot een cijfer. Aldous Huxley was in 1933 iets vrolijker en gunde ze in Brave New World een totalitaire geluksstaat. Tot slot kwam George Orwell in 1948 onder invloed van WW2 en de dictaturen en schreef 1984 waarin het communisme een totalitaire dictatuur wordt.
Eggers maakt het in the Circle niet zo somber en speelt daarmee veel meer de advocaat van de duivel. In zijn beschrijving van een informatie-utopie is hij hopelijk voor één keer tot het kamp der ironisten toegetreden. Zijn toekomstbeeld is heel aannemelijk. Het lijkt echt vlak om de hoek van de naaste toekomst te liggen en heeft veel verleidelijke voordelen.

circle 2

Mae Holland mag op voorspraak van een vriendin bij The Circle komen werken. Het is een internetbedrijf met 12.000 werknemers dat de overtreffende trap van Google is. Werk wordt gezien als een groepsproces en vindt plaats in een supermoderne en transparant ingerichte kantoorcampus. Het community proces komt op de eerste plaats en alle denkbare diensten en voorzieningen zijn gratis beschikbaar: medische zorg, winkels met monstervoorraden, logiesverblijven, restaurants waar bekende muzikanten optreden, lezingen en recepties.
Mae begint op het callcenter van Consumers Experience. Haar werkplek is voorzien van 3 beeldschermen: klanten, afdeling en het intranet van de totale Circle. Na ieder gesprek krijgt de klant een tevredenheidsonderzoek voorgelegd. Als de score lager is dan 100% volgt een tweede onderzoek met de vraag waarom de 100 % niet is gehaald en of hij bij nader inzien toch 100 % wil geven. Deze Consumer Average Rating staat continu op scherm 1. Een tweede score wordt op scherm 3 bijgehouden. Het de Particiation Rank die haar communicatie met de Circle collega’s bijhoudt. Het is een getal dat aangeeft op welke positie Mae in de totale Circlepopulatie staat en kan dus variëren van 1 tot 12.000. Door het genereren van veel emailverkeer stijgt ze in deze rangorde.
Langzamerhand krijgt Mae er steeds een scherm bij. Een 4de voor de vragen van de nieuwkomers die door haar worden ingewerkt. Een 5de voor de beelden bij de interne Circle enquete (CircleSurvey) die tijdens haar werkzaamheden in haar koptelefoon worden gesteld. En tot slot een scherm voor de SeeChange beelden waarop ze het wereldomvattend netwerk van internetcamera’s over de hele wereld kan bekijken.
Met nog 2 getallen worden de prestaties van Mae gemeten. De Conversion Rate geeft het aantal mensen aan die na een tip van Mae tot aankoop van het product zijn overgegaan. De Retail Raw bestaat uit het totale geldbedrag dat met die aankopen gemoeid is.

De core business van The Circle is het vergaren en toegankelijk maken van kennis. Transparantie is daarbij het wondermiddel dat iedere kwaal heelt. To heal we must know, to know we must share. De drie basisregels van de firma overtuigen Mae ervan dat ze door optimale transparantie een beter mens wordt.
Secrets are lies.      Sharing is caring.     Privacy is theft. 

The Circle ontwikkelt steeds nieuwe tools om haar doel te bereiken. Zoals daar onder meer zijn:

  • Het TruYou account waarin particulieren al hun privé en sociale informatie bewaren en met een universeel wachtwoord al hun internetdiensten kunnen beheren. Het account kan in potentie evalueren naar een Social Security nummer en ambtelijk registratiesysteem waarmee men kan stemmen.
  • Het Childtrack wordt bedacht ter bescherming van kinderen die door het implanteren van een chip in hun beenmerg continu traceerbaar zijn. Een kindermishandelaar zal zich wel 2 keer bedenken als de plaats van handeling bekend is en politie snel op kan treden. De chip kan uitgroeien tot een registratiesysteem waarin medische info, overtredingen en gevangenisstraf worden opgeslagen. Hij is van afstand scanbaar zodat potentiële misdadigers van afstand gespot kunnen worden.
  • Voor SeeChange zijn goedkope draadloze en op zonne-energie werkende miniatuurcameras ontwikkeld die wereldwijd hun beelden per satelliet delen.  All that happens must be known. Transparancy leads to peace of mind. Omdat ook particuliere camera’s worden gedeeld kan men op de duur op ieder scherm iedere plek op aarde bekijken. Steeds meer politici gaan zo’n camera dragen en zijn continu online te volgen. Al heel snel ligt de schuldvraag bij degene die niet meedoen en dus iets te verbergen heeft.
  • Bij PastPerfect worden alle beelden en informatie wereldwijd gedigitaliseerd en met gezichtsherkenningen en zoekfuncties toegankelijk gemaakt. Iedere persoons-geschiedenis en familiestamboom kan zodoende worden nagetrokken.
  • In het verlengde hiervan kan SoulSearch ieder mens ter wereld binnen 20 minuten opsporen. Met de gezichtsherkenning van PastPerfect en de camera’s van SeeChange worden matches gevonden die door online volgers en lokale drones worden nagetrokken.

03ullman-popupAls Mae bij de Circle gaat werken is ze 24 jaar oud. Er zijn 3 mannen in haar leven die ieder een andere wereld representeren. Francis is de perfecte Circle medewerker die volledig meegaat met het transparantie concept. De mysterieuze Kalden is dwars maar blijft wel binnen het systeem. Anders dan haar ex-verloofde Mercer die ze bij haar ouderbezoeken ontmoet. Hij is de stereotiepe digibeet uit de oude wereld waarin de mensen gewoon met elkaar praten en niet uitsluitend via beeldschermen met elkaar communiceren.
De kajak is haar enige ontsnapping uit de Circle Community. Als ze na sluitingstijd een kayak leent die buiten tegen hek van het verhuurbedrijf staat wordt ze bij terugkomst gearresteerd wegens diefstal. De eigenares pleit haar gelukkig vrij maar het incident staat op de SeeChange camera en is bekend bij the Circle. Ze raakt bijna haar baan kwijt wegens egoïstisch diefstal en onverantwoord varen zonder reddingsvest. Door het incident komt ze contact met de directie die haar gebruikt in de discussie over geheimhouding. Ze kan geen antwoord geven op de vraag: When is a secret a good thing? en raakt er steeds meer van overtuigd dat transparantie opvoedend werkt. (Secrets are the enablers of antisocial, immoral and destructive behavior.)

In deel 2 is Mae weg bij Consumers Experience en transparant gegaan.  Ze is voorlichter van de The Circle en loopt de hele dag met een online camera op haar borst. Op haar armband kan ze het aantal volgers zien en hun commentaar lezen. Het ontbreken van privacy breekt haar echter op. Ze voelt steeds opnieuw de tranen naderen en kan het met moeite volhouden. Alleen op het toilet krijgt ze een paar minuten privé tijd en kan ze een privégesprek voeren. Kalden waarschuwt haar daar dat ze moet voorkomen dat The Circle gesloten (=voltooid) wordt.
Dit sluiten heet Demoxie en bestaat uit de koppeling van the Circle met de maatschappelijke/politieke instanties.
Iedere burger wordt verplicht tot een YouTru account voor stem- en belasting doeleinden. Op deze manier kunnen de politieke keuzes per referendum worden beslist. Het meedoen wordt verplicht door het YouTru account op hold te zetten tot de keuze is gemaakt. De regering en het parlement worden overbodig en er ontstaat een volmaakte democratie. Bijkomend voordeel en keuze-argument is de bezuiniging die het opheffen van het landsbestuur zal opleveren.
In een experiment met Soulsearch probeert Mae Mercer op te sporen. Hij heeft afstand genomen van de online wereld en is gevlucht naar een verlaten en onherbergzame regio. Binnen 10 minuten is hij gevonden maar hij vlucht voor de volgers. De drones blijven zijn truck achtervolgen en hij pleegt zelfmoord door van een brug af te rijden. Mae is danig onder de indruk maar wordt door The Circle getroost met het argument dat dit niet was gebeurt als er zelfbestuurbare auto’s waren. Mercer was een patiënt die voor de dokter vlucht. Hij wilde niet toegeven aan de liefde die The Circle hem wilde bieden. Mae’s vertrouwen in de Circle wankelt en Kalden doet een laatste poging om haar over te halen en het sluiten van The Cirlce tegen te houden.

In boek 3 heeft Mae The Circle gered door Kalden aan te geven. Ze bezoekt haar vriendin in het Circle ziekenhuis. Ze is bewusteloos en haar hersenactiviteit wordt gemonitord.  De hersenlijntjes op het scherm brengen haar op een nieuw werkterrein voor The Circle. De volgende stap naar optimale transparantie is het registreren en opslaan van de gedachten van de mens.

2104-eggers

Uit de foto’s van Eggers komt duidelijk naar voren dat hij zelf oldschool en alternatief is. Juist misschien daardoor kan hij heel overtuigend alles ten gunste van the Circle draaien en extreem overtuigende argumenten aandragen om waarden als privacy en kennis op te geven. Zijn transparante stijl komt daarbij goed overeen met doorzichtige motto en interieur van de The Circle.
Die kunstmatige wereld genereert een snelleeservaring en urgentie die aan de Hunger Games (2008) van Suzanne Collins doet denken. Ook de science fiction van Robert Heinlein is niet ver weg met Stranger in a strange land (1961), Time enough for love (1973)  en I will fear no evil (1970). Eggers kan goed schrijven maar zijn literaire diepgang gaat bij The Circle ontegenzeggelijk verloren aan de overmaat aan ideeën. Deel 1 is nog heerlijk nieuw en onverwacht. Deel 2 wordt teveel een actieboek en de personages hebben onvoldoende diepgang om medeleven te genereren. Maar het blijft een spannende leeservaring en er gebeurt genoeg om het eind te halen. Het zeer korte deel 3 geeft toch een onverwacht einde.

De ontknopingszinnen zijn dus ook eerder originele vondsten dan literaire ontdekkingen.

Again Mae had the feeling of being clubbed with information that complicated her feelings about Francis, who seemed so sweet one moment and so strange and unfitered the next.           116

In the days that followed, Mae knew that it could be true, that the sun could be her halo, that the leaves could exist to marvel at her every step, to urge her on, to congratulate her on this Francis, what the two of them had done. They had celebrated their shimmering youth, their freedom, their wet mouths,, and had done so in public, fuled by the knowledge that whatever hardships they had faced or would face, they were working at the center of the world en trying mightily to improve it.           117

Your tools have elevated gossip, hearsay and conjecture to the level of valid, mainstream communication.       132

My problem with with paper is that all communication dies with it. It holds no possibility of continuity. You look at your paper brochure , and that’s where it end. It end with you. Like you’re the only one who matters…….It’s just maddening, thinking of how much knowledge is lost every day through this kind of shortsightiedness. And I don’t want to call it selfish but-.     186/187

Mae decided to stay, and had decided that she felt good about herself around Francis. That she had power here, and she liked that power.         198

The pressure on those who hadn’t gone transparant went from polite to oppressive. The question, from pundits and constituents, was obvious and loud: If you aren’t transparant, what are you hiding?       239

Gina smiled, her large white teeth briefly overtaking her face.         248

atwood_1-112113

.

Advertenties

From → literatuur

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: