Skip to content

Philipp Meyer – The son – 2013

07/12/2013

Op 16/11/2013 publiceert de Volkskrant een lovend interview van Greta Riemersma met de Amerikaanse schrijver Philipp Meyer. De aanleiding is het verschijnen van zijn tweede roman De Zoon die internationaal het stempel van Great American Novel krijgt. Meyer wordt vergeleken met Steinbeck, Hemingway, Faulkner en Salinger en haalde in 2010 de New Yorker lijst van de 20 beste schrijvers onder 40. Ik ben meteen verkocht als De Zoon ook nog een van binnen uit geschreven ontstaansgeschiedenis van Texas is. Een mooie aanvulling op mijn favoriete filmgenre: de western. Voor de zekerheid check ik nog een paar Engelstalige recensies  en als die ook positief zijn en bestel ik de Engelstalige hardcover bij play.com.

Slug "Arena- Philipp Meyer"Philipp Meyer (1974) is de zoveelste Amerikaanse schrijver die aan die Great American Novel wordt gekoppeld. Hij komt van de oostkust, studeerde daar Engels en schreef voor zijn 30ste naast zijn werk in de financiële wereld al 3 onuitgegeven romans. In 2007 kwam de doorbraak met American Rust die een eind aan zijn geldzorgen maakt. Hij beschrijft in een stream-of-consciousness het verval van de sociale economische backbone van de Amerikaanse staalindustrie. Voor zijn tweede uitgegeven roman The Son  kiest hij een totaal ander onderwerp: de mythe van de schepping van het blanke Amerika.

Een leuk detail is dat hij de schrijver Kevin Powers aan zijn literaire agent voorstelt en zo mogelijk maakt dat diens The Yellow Birds is geschreven.(zie: https://erikgveld.wordpress.com/2013/05/29/kevin-powers-the-yellow-birds-2012/)

Je kan het niet aan zijn uiterlijk aflezen maar Meyer is een rasromanticus die terugverlangt naar het ongerepte aspect van het onbeschaafde Amerikaanse verleden. Zijn beschrijvingen van de overvloedige natuur  weerspiegelen een aards paradijs met een ongekende diversiteit aan flora en fauna.  Tot op het opschepperige af worden alle exotische details bij hun naam genoemd. (Het overstijgt mijn Engelse woordenschat maar de Nederlandse vertaling zou weer mijn biologische kennis overstijgen.) Het verhaal put uit 3 bronnen: het levensverhaal van avonturier Eli, het dagboek van veeboer Peter en de gedachtestroom van de oliebarones Jeanne Anne.  De verhaallijnen worden netjes in dezelfde volgorde afgewisseld. Op deze manier raken we geleidelijk op de hoogte van 170 jaar familiegeschiedenis van de Texaanse familie McCullough.  The Son is een dik boek geworden met 561 pagina’s van gemiddelde omvang. Een echte familieroman die begint met een stamboom.  De 3 personages zijn strategisch gekozen om een totaalbeeld te garanderen.

2014-01-10 002Het begin van dit epos wordt in 1936 verteld door Eli McCullough. Na een overval wordt hij in 1849 op 10-jarige leeftijd door de Comanches meegenomen naar hun vele dagreizen westwaarts liggende kamp. Zijn opleiding tot Indiaan is interessant en de geldende normen en waarden worden tot in detail uitgelegd. (Een bizon kan alleen vanaf de zijkant met een pijl gedood kan worden. Aan de voorkant vormt het borstbeen een natuurlijk schild. Voor een lasso snijdt men uit 6 huiden een spiraalvormig 2 inch brede strook. De magen van de gedode dieren worden gebruikt voor waterzakken. Alle Indianen-namen zijn uniek en gaan mee het graf in.) Eli leeft in een jongensdroom vooral ook omdat de ongehuwde meisjes vrije sex mogen hebben totdat ze trouwen. In de rooftochten/moordpartijen tussen de stammen krijgt hij snel de kans om tot man te promoveren. Het doden van mens en dier hoort bij het leven en wordt geaccepteerd zonder er veel over na te denken. Langzaam maar zeker loopt de Indianenwereld op haar einde. Door de westwaarts opschuivende blanke beschaving wordt hun leefwereld steeds kleiner. Er jagen teveel indianen op dezelfde prairies en de jacht en rooftochten leveren niet meer voldoende op om van te leven. De Commanche-stam van Eli raakt besmet met een infectieziekte en de gezonde krijgers trekken weg de prairie op. Eli loopt geen gevaar want hij is ingeënt (gebeurde dit al in 1850?!) en begraaft veel van zijn broeders en zusters. Om zijn stam te helpen laat hij zich verkopen aan de Commancheros die bij de staat een losgeld voor terugkerende ontvoerde blanken kunnen incasseren.

De tweede verhaallijn is het dagboek van de veeboer Peter McCullough. De tekst begint in 1915 met de beschrijving van een vergeldingsactie door de burgermilitie tegen de Mexicaanse buurman die voortdurend vee steelt. Peter is het intellectuele gezonde verstand en probeert tevergeefs de blinde wraak te voorkomen. Hij heeft weinig invloed en de haciënda wordt uitgemoord en verwoest. Om erger te voorkomen geeft Peter onderdak aan de lokale Mexicaanse bevolking. Over en weer vinden vergeldings-en roofovervallen plaats tussen Mexicanen en Texanen veroorzaakt door grensgeschillen. De McCulloughs verdedigen hardhandig hun grondgebied.

De laatste verteller is Jeanne Anne McCullough (1926) die in 2012 ziek op bed haar leven overdenkt. Ze herinnert zich de lessen van overgrootvader Eli en de geoloog die olie voorspelt. De ranch verliest zwaar geld en olie is de enige redding. Haar vader verzet zich tegen deze vooruitgang maar sterft als zij 20 is. Twee van haar 3 broers sneuvelen in WW2 en de laatste blijft in Berlijn achter.  Ze heeft haar rijk alleen en als een ondernemer haar $4.000.000 + 25 % van de opbrengst van de ondergrondse bodemrechten biedt besluit ze zelf te gaan boren. Ze wordt daarbij geholpen door de stoere en zwijgzame Hank (24).

Op de helft van het boek word ik gegrepen door de tragiek van Amerika. Hoe kan een liberaal land met optimale vrijheid voor het individu aan natuurbehoud doen? Een onontgonnen wildernis waar bijna alles mogelijk is lokt alleen maar roofbouw en korte termijn planning uit. Texas is door de veeboeren in één generatie van een rijk begroeid landschap in een woestijn veranderd. Ook voor de indianen duurde het einde van hun leefcultuur slechts één mensenleven. De concurrerende stammen worden op een steeds kleiner gebied bijeengedreven en kunnen niet meer van de jacht leven. Ze moorden elkaar uit en krijgen van de blanken met hun repeteergeweren en ziekten de nekslag. Vooruitgang lijkt uit alleen maar uit vernietigingsgolven te bestaan. Eerst bezetten de indianen gebieden van andere stammen. Daarna veroveren de Mexicanen hun land op de indianen. En tenslotte worden zij weer weggeduwd door de Europese Amerikanen.
Op die helft komt voor ieder van de vertellers ook de liefde ruim aan bod. Het verhaal wordt spannend en ik raak zelfs benieuwd naar wat komen gaat. De stamboom van de McCulloughs is ondertussen bekend en verstrengeld. Hij blijft erg overzichtelijk omdat een groot deel van de zonen sterft in Ww1 en Ww2.

Meyer, Philipp - 202_1editorial_portrait_photography_austin_tx_3Eli komt na zijn indianenavontuur bij een pleeggezin terecht. Hij kan daar niet aarden en trekt steeds opnieuw de natuur in waar hij zich door jagen in leven houdt. Door de mooie echtgenote van de rechter keert hij echter terug. Ze vrijen, worden betrapt en hij moet als straf lid worden van de Texas Ranchers. Nu zijn de indianen zijn vijanden en hij hoopt dat zijn Commanchebroeders daar niet bij zullen zijn. De burgeroorlog komt eraan en Meyer krijgt ruimte voor zijn slavernij verhalen. Eli treedt toe tot het Zuidelijk leger en leidt een onderdeel wat uit indianen bestaat. Hij vecht verbeten maar begrijpt al snel dat de strijd niet te winnen is. Het Noorden heeft meer manschappen, betere bevoorrading en de moderne wapens. Hij deserteert en bij zijn thuiskomst in Houston is de oorlog over.

Peter (47) vindt zomaar uit het niets Maria Garcia (34) voor zijn deur.  Zij is de dochter van de vermoorde familie waar zijn dagboek mee begint. Ze wil zich in eerste instantie wreken maar langzaam komt er wederzijds begrip en ontstaat er een liefdesrelatie. Ondanks de olievondst op zijn land heeft Peter alleen maar oog voor Maria. Zijn vrouw laat zich niet wegduwen en komt terug naar huis. Ze dwingt Maria op de vlucht en Peter start een kostbare zoektocht.

Jean Annie gaat met Hank haar olie zelf exploiteren. Ook zij wordt verliefd, gaat trouwen en krijgt kinderen. Als ze naast de kinderen door wil blijven werken loopt ze tegen de conservatieve Texaanse mannenwereld op. Hank sterft en hij wordt opgevolgd door de gemoedelijke Ted. Jean Anne zit zichzelf voortdurend in de weg en wordt steeds fatalistischer over de kansarme positie van de Texaanse vrouw.  (Ze krijgt trekjes van Peggy Lee in Is that all there is.)
Pas vlak voor het eind van het boek verschijnt een vierde stem. Het is Ulises Garcia die bij Jean Annie aanbelt. Hij is de onwettige zoon van Peter en Maria. Hij wordt echter resoluut weggestuurd en Jean Annie blijft alleen in haar grote lege huis achter.

Het laatste kwart van het boek is doorbijten. Meyer fragmenteert teveel. De hoofdstukken worden korter en brengen het verhaal maar weinig verder. Het lijkt erop dat hij zijn concentratie verloren heeft en zijn ontwerpschets routinematig tot een eind schrijft. Peter en Jean Annie blijven maar gefrustreerd doorsomberen.
De kwaliteit van de schrijfstijl wordt er niet beter op. Steeds duidelijker valt me op dat het boek gewoon schrikbarend slecht is geschreven. Meyer wil er teveel een oral history van maken. Vermoedelijk wil hij dat doel bereiken met een a-literaire stijl die niet aan is besteed. Het voortdurend afwisselen van verteller en tijd blijft ook erg verwarrend. Welkom tot de montage maatschappij waar een verhaal niet meer in zijn chronologie verteld mag worden. De stijl van de schrijver lijkt het van het verhaal van de verteller te winnen. Meyer heeft wel de juiste ingrediënten maar kan er geen smakelijke maaltijd van maken. Ik begrijp niet hoe dit boek zulke lovende recensies kan krijgen. Kan er niets van Faulkner in vinden. Daarvoor is het verhaal veel te praktisch en op het handelen gericht.

Waarom een blog over een tegenvallend boek schrijven?  Waarom langer dan nodig bij het onbevredigde gevoel blijven staan? Kan ik iets leren van hoe het niet moet? Is een slecht voorbeeld kenmerkender dan een goed? Hoe groot is de kans dat er ook een karige blog uit voortkomt?
De enige reden om het wel te doen is dat ik tijdens het lezen altijd stukje bij beetje de ruggengraat van mijn blog schrijf. Het helpt me bij het ordenen van mijn leeservaringen en voorziet in een actieve reactie op de passieve leeservaring.  Dan lijkt het een kleine en eenvoudige stap om het toch altijd onverwachte schrijfproces te beleven. Alleen door het schrijven wordt een leeservaring duidelijker en bewaarbaar.

Dat de geschiedenis van Amerika zoveel beter beschreven is bewijst:

  • Cormac McCarthy die in zijn Blood Meridian (1985) met poëtische zinnen het nihilistisme van het outlawbestaan aan het eind van de 19de eeuw beschrijft.
  • John Barth die in het dikke (820 pag) en ongekend komische The Sot-Weed Factor (1960) over het ontstaan van de eerste Europeaanse nederzettingen aan de oostkust vertelt.
  • Margaret Mitchell die in het nog dikkere (1008 pag.) Gone with the wind (1936) een feilloos beeld geeft van de Amerikaanse burgeroorlog en van de Amerikaanse vastberaden en pragmentarische instelling om iedere tegenslag om te buigen naar een voordeel.
  • En hopelijk ook het nog te lezen Butcher’s Crossing van John (Stoner) Williams dat gaat over de bizonjacht in het laatste kwart van de 19de eeuw.

Ik zal de boeken vermoedelijk niet meer herlezen. Bij films is het een stuk eenvoudiger om die voor een tweede keer te bekijken

Giant (George Stevens – 1956) is het filmepos dat handelt over de overgang van het veebedrijf naar de olie-industrie. Elizabeth Taylor schittert als het onbereikbare idool van de knecht James Dean die op zijn stukje grond naar olie boort en vindt. Rock Hudson is perfect gecast in zijn rol van saaie maar oprechte echtgenoot.

In A man called Horse  (Elliot Silverstein -1970) valt Richard Harris als trotse Engelsman in de handen van de indianen. Na veel vernederingen en pijnlijden wordt hij een gerespecteerd lid van de stam.

Ook de 10-jarige Dustin Hoffman wordt in Little Big Man (Arthur Penn  1970) meegenomen door de indianen. De parabel van het wilde westen naar het boek van Thomas Berger heeft vreemde humor en wordt nu door zijn prachtige fotografie beter gewaardeerd dan de eerste keer toen ik het als een serieuze western wilde bekijken.

En bij het schrijven realiseer ik me dat ik  There Will Be Blood (Paul Thomas Anderson 2007) zeker ook nog een keer ga bekijken. De eerste keer viel vooral Paul Dano als predikant op. Nu ben ik oprecht benieuwd om te zien hoe een van de grootste hedendaagse regisseurs het oliethema aanpakt.

En als ik helemaal eerlijk wil zijn moet ik toch ook Dances with wolves (Kevin Costner 1990) een tweede kans geven. Het indianenthema wordt hier ruim belicht en op een een bepaalde manier is Kevin Costner door zijn oprechte en trage acteerstijl altijd acceptabel.

Annex - Taylor, Elizabeth (Giant)_04_DS

Elizabeth Taylor op de set van Giant

Advertenties

From → literatuur

One Comment
  1. margo permalink

    Een tipje van de sluier opgelicht, wat ” Western” heet.
    Weer nieuwsgierig makend. X.Margo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: