Skip to content

Virgo inter Virgines – 1490

09/12/2013

Master_of_the_Virgo_inter_Virgines_-_Virgin_and_Child_with_Sts_Catherine,_Cecilia,_Barbara,_and_Ursula_-_WGA14638

In de eerste en mooiste zaal (0.1) van het Rijksmuseum hangt Maria met Jezus en de vier heilige maagden van een onbekende schilder. Men weet dat hij na 1475 in Delft werkte en heeft hem Meester van de Virgo inter Virgines genoemd naar zijn bekendste schilderij  Het schilderij is niet echt heel oud maar behoort wel tot de oudsten van het Rijksmuseum. Het is prachtig dus we kunnen het er mee doen. Vreemd genoeg lijkt het ouder dan gemaakt en wordt het bij iedere kijkbeurt ouder.

In het midden zit natuurlijk Maria als de maagd der maagden. Zij is de dochter van het kindloze echtpaar Joachim en Anna en werd, net als later haar zoon Jezus, zonder bevruchting geconcipieerd. Ze groeit op in Nazareth en tijdens haar verloving met Jozef spreekt de engel Gabriël tot haar. Hij voorspelt de zwangerschap en de geboorte van een zoon en zij moet hem Jezus (=Hij redt) noemen. Maria wordt door tussenkomst van God zwanger (onbevlekt ontvangen) en bleef dus maagd. Toch trouwt Jozef met haar en ze reizen naar zijn geboortestad Bethlehem om zich daar voor een volkstelling te laten registreren. Jezus werd er in 6 BC, vanwege het ontbreken van passende overnachting, in een stal geboren. Er verscheen een ster aan de hemel die door de Wijzen uit het Oosten werd geduid als de geboorte van een koning. Zij reisden af met hun giften en informeerden bij koning Herodes waar de pasgeboren Koning der Joden was. Herodes voelde zich bedreigd en laat voor de zekerheid alle pasgeboren jongens onder de 2 jaar ombrengen. Gelukkig werd Jozef door een engel gewaarschuwd en hij vluchtte met vrouw en zoon naar Egypte. Pas nadat  Herodes was overleden keerden ze terug naar Nazareth.

John_Everett_Millais - 1849

John Everett Millais – 1849

Jezus groeide op in de Joodse leer op en kreeg automatisch het beroep van zijn vader: timmerman. Jozef stierf voordat Jezus in de openbaarheid kwam. Maria vergezelde haar zoon naar een bruiloft in Kana en toen de wijn op was spoorde ze Jezus aan om water in wijn te veranderen. Vlak voor zijn dood vroeg Jezus aan Johannes voor zijn moeder te zorgen. Zij woonde de kruisiging bij en was bij de apostelen toen de heilige geest over hen neerdaalde (Pinksteren). Maria is haar leven lang maagd gebleven en ergens tussen  36 en 50 AD in Jeruzalem of Ephese overleden. De apostelen m.u.v. Thomas waren rond haar sterfbed verenigd. Toen Thomas arriveerde was Maria’s lichaam al begraven en hij bezocht in zijn eentje haar graf. Hij aanschouwde haar Tenhemelopneming waarbij ze met ziel en lichaam door God in de hemel werd opgenomen. Hij kreeg haar gordel en toonde hem als bewijs aan de overige apostelen toen zij hem niet geloofden. Ze gingen kijken en vonden een leeg graf. (Dormitio Maria)

De 4 andere maagden op het schilderij zijn te herkennen aan hun halssieraden.

an Provoost (1462-1529)

Jan Provoost (1462-1529) – De marteldood van Katherina.

Links voor zit Katharina van Alexandrië met rad en zwaard. Ze is in 307 als dochter van de gouverneur van Alexandrië geboren. Kende op haar 15de alle werken van Plato uit haar hoofd en beloofde haar maagdelijkheid aan Jezus. Op 18-jarige leeftijd werd keizer Maxentius (305-312) verliefd op haar. Zij weigerde echter om naast zijn echtgenote de tweede dame aan het hof te worden. Hij dwong haar onder foltering om het geloof af te zweren. Toen dat niet lukte stuurde hij vijftig heidense filosofen die echter door Katharina bekeerd werden tot het christendom en vervolgens door Maxentius verbrand. Daarop wilde hij haar verpletteren met een rad waarop scherpe ijzeren punten waren gemonteerd. In plaats van Katharina brak echter het rad omdat het werd getroffen door de bliksem.  Toen hij haar liet verbranden waaide het vuur uiteen en verbrandden de beulen. Uiteindelijk lukte het dan toch om Katharina te onthoofden. Uit haar halswond stroomde melk die de stad van de pest bevrijdde. Haar lichaam werd door engelen op de Sinaïberg begraven waar het rond het jaar  800 door pelgrims in goede staat werd teruggevonden.

Stefano Maderno (1566-1636) - Sainte Cecilia 1600

Stefano Maderno (1566-1636) – Sainte Cecilia  – 1600

Links achter zit Cecilia van Rome met het orgel. Ze is rond 200 AD geboren uit een voorname Romeinse familie. In de stilte van het gebed heeft ze God haar zuiverheid beloofd als teken van haar alomvattende liefde voor hem. Haar ouders wisten dit niet en arrangeerden een huwelijk met de vooraanstaande Valerianus. Op het moment dat de bruidsmuziek klonk fluisterde zij hem haar kuisheidsbelofte in het oor. Ze won hem voor God en Valerianus en zijn broer Tirburtus bekeerden zich tot het christelijk geloof. De keizer was het er niet mee eens en de broers stierven de marteldood. Cecilia verdeelde de familiebezittingen onder de armen en vond troost in de muziek. Tot de belastingdienst haar liet arresteren en in 230 AD werd ze terechtgesteld door de nekslag met de bijl. In de buurt van haar huis werd in de 5de eeuw een naar haar genoemde kerk gebouwd. In 1599 vond men bij een restauratie het volkomen intacte lijk van een jonge vrouw die lag op haar rechterzij en gehuld was in een lang gewaad met goudbrokaat. De hals vertoonde een diepe wond en op de kleding  waren bloedsporen. Haar ene hand liet 3 en de andere 1 uitgestrekte vinger zien. Het staat symbool voor haar geloof in de Heilige Drie-eenheid van God.

Ghirlandaio - St. Barbara - 1473

Domenico Ghirlandaio (1449-1494) – St. Barbara – 1473

Rechts achter met de toren zit Barbara van Nicomedia (het huidige Izmit in NW Turkije). Ze was de zeer knappe dochter van de heiden Dioscuorus. Hij beschermde haar tegen de buitenwereld door haar in een toren op te sluiten. Daar bekeerde ze zich heimelijk tot het christendom en weigerde alle huwelijksaanzoeken. Toen de vader op reis ging bouwde hij een badkamer bij de toren. Barbara liet daar de 2 ramen vervangen door 3 als symbool van de Heilige Drie-eenheid. Toen ze bij zijn terugkeer haar vader vertelde dat ze christen was trok deze zijn zwaard om haar te doden. Maar haar gebeden openden een nieuw venster in de toren en ze verhuisde op miraculeuze wijze naar een bergkloof waar 2 herders hun kuddes graasden. De eerste herder hield haar plek geheim maar de tweede verklapte hem aan Dioscorus en veranderde in steen en zijn kudde in sprinkhanen. Barbara werd gearresteerd en voorgeleid bij Martianus die haar gruwelijk martelde. Ze bleef  trouw aan haar geloof en iedere ochtend waren haar wonden op wonderlijke wijze geheeld. De fakkels die bij het martelen werden gebruikt doofden als ze in haar buurt kwamen. Tenslotte voltrok de vader het doodvonnis maar werd op weg naar huis door bliksem gedood. Barbara werd in 306 begraven door de christen Valentinus en haar graf werd een plek waar zich wonderen voltrokken.

Hans Memling - Ursula van Keulen - 1489

Hans Memling – Ursula van Keulen – 1489

Tot slot zit Ursula van Keulen met hart en pijl rechts vooraan. Zij was de dochter van de christelijke koning Dionotus van Dumnonia in Zuid-West Engeland en werd door hem uitgehuwelijkt aan de heidense Engelse koningszoon Etherius. Ze wilde haar maagdelijkheid bewaren en weigerde te trouwen met een heiden. Samen met 11.000 maagdelijke lotgenoten maakte ze een pelgrimstocht en voer via de  Noordzee en de Rijn naar Bazel en reisde vandaar verder over land naar paus Cyriacus in Rome. Op de terugreis viel de groep in 383 AD in Keulen in handen van de Hunnen. Opnieuw wilde Ursula niet met hun leider trouwen. Haar maagden werden onthoofd en zij werd  doorboord met pijlen.

Zie ook mijn Marientod blog: https://erikgveld.wordpress.com/2012/08/01/10-x-marientod/

Advertenties

From → geschiedenis, kunst

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: