Skip to content

Keizer Maximiliaan I van Oostenrijk (1459-1519)

12/09/2014

Een van de grootste genoegens van een verzamelaar is het ordenen en evalueren van zijn verzameling. Het is een levenslang durend proces van wikken en wegen vol inkijkjes in het verleden en potenties voor de toekomst. Tijdens deze filosofische bezigheden stuit ik op een in 1992 in Oostenrijk gekocht boekje: Das Grabmal Kaiser Maximiliaans I in der Innsbrucker Hofkirche. Het is de periode van de analoge fotografie en zelfs nog van vóór het digitale dagboek dat in de herfst van datzelfde jaar begint. De beelden zijn niet gefotografeerd maar de herinnering aan hun imposante statuur is blijven hangen. Ik was blijkbaar erg onder de indruk anders had ik het boekje niet gekocht. En ook nu nog sta ik versteld van de buitengewone detaillering van de meer dan levensgrote bronzen figuren. Voor de blogbeelden moet internet me dus helpen. Ik vind er matige en incomplete foto’s die door bewerking acceptabel worden. Maar zo mooi als de illustraties uit mijn boekje zijn ze niet geworden.

Maximiliaan I door Rubens

Maximiliaan I door Rubens

Maximiliaan I (1459-1519) was de enige overgebleven zoon van Keizer Frederik III van Habsburg. Hij trouwt met Maria van Bourgondië en wordt na haar dood in 1482 regent voor hun zoon Filips de Schone. Hij trouwde opnieuw met Bianca Maria Sforza maar kreeg geen kinderen meer. In 1486 werd hij Rooms Koning en in 1508 kroont paus Julius II hem tot keizer van het Heilig Roomse Rijk.

Zoon Filips werd in 1494 meerderjarig en kreeg het bewindschap over de Nederlanden en Bourgondië. Hij trouwde met Johanna de Waanzinnige van Castillië en kreeg 6 kinderen waaronder Karel, Ferdinand en Maria. (De jongens werden keizer en de meisjes koningin.)  Toen Filips onverwacht in 1506 overleed werd Maximiliaan tot 1515 voogd over zijn kleinzoon Karel. Hij liet deze plicht over aan zijn dochter Margaretha van Oostenrijk die de eerste landvoogdes van de Nederlanden werd. (Dr. Jane de Jongh heeft het prachtig beschreven in haar 3-delige serie over de regentessen van de Nederlanden: de Hertogin, de Koningin en Madama). Amsterdams heeft in die tijd de Keizersgracht vernoemd naar Maximiliaan en als gift de kroon op de Westertoren van hem ontvangen.

Maximiliaan bestuurde zijn rijk als feodaal keizer zonder residentie. Hij reisde continu van de ene leenheer naar de andere. Door uithuwelijking van zijn kinderen en kleinkinderen heeft hij het Habsburgse rijk fenomenaal uitgebreid. Dankzij zijn huwelijk met Maria kreeg hij Bourgondië en de Nederlanden erbij. Zijn zoon Philips de Schone trouwde met Johanna de Waanzinnige  en werd de potentiële koning van Spanje. De kinderen van Filips werden ook goed uitgehuwelijkt. Ferdinand werd voor zijn keizerschap koning van Bohemen en Maria koningin van Hongarije. Maximiliaan was de voorlaatste Habsburgse heerser die het volledige rijk beheerste: Oostenrijk, Hongarije, Bohemen, de Nederlanden, Bourgondië en Spanje. Bij zijn overlijden werd kleinzoon Karel V keizer. Na diens dood viel het rijk in 1555 uiteen in een westrijk van zijn zoon Philips II en een oostrijk onder zijn broer Ferdinand die de volgende keizer werd.

Hofkirche

Maximiliaan heeft de werkzaamheden voor zijn grafmonument op tijd in werking gezet. Al op 43 jarige leeftijd geeft hij in 1502 aan Gilg Sesselschreber uit München de opdracht voor een grafmonument in Innsbruck. Hij verhuist in 1509 zelfs naar Innsbruck en laat het eerste beeld in de werkplaats van Peter Löffler gieten.  In 1510 krijgt Sesselschreber zijn eigen gieterij maar hij vordert te traag. De productie komt pas in 1513 op gang na een standje van Maximiliaan. De keizer laat ondertussen voor de zekerheid in Nürnberg bij de werkplaats van Peter Vischer ook beelden gieten. Hij overweegt ze zelfs uit de Nederlanden te laten komen. In 1518 krijgt Stephan Godl de opdracht om het gieten van Sesselschreber over te nemen.

Als Maximiliaan in 1519 sterft blijkt uit zijn testament dat hij wil worden begraven in de St. George Kapel in zijn geboorteplaats Wiener Neustadt. Aangezien daar maar weinig plaats is wordt het aantal grote beelden beperkt tot 28. Door het overlijden van de opdrachtgever vertraagt ook de geldstroom. De resterende 17 beelden worden naar ontwerp van Jörg Kölderer en Hans Polhaimer tussen 1519 en 1534 door Stephan Godl gegoten. Karel V mocht zijn opa blijkbaar niet zo erg want pas als zijn broer Ferdinand I hem als keizer opvolgt begint men met de daadwerkelijke uitvoering van het monument. In de speciaal gebouwde Hofkerk kiest men echter wel voor een beperkte uitvoering. Het oorspronkelijke ontwerp omvatte ook nog 100 kleinere heiligenbeelden en 34 busten van Romeinse keizers. Ruim 60 jaar na de dood van Maximiliaan is men in 1583 uiteindelijk klaar met het grafmonument. Maximiliaan zag de bui blijkbaar al hangen toen hij koos voor een begrafenis in Wiener Neustadt.

De 28 daadwerkelijk geplaatste beelden zijn meer dan levensgroot. De hoogte varieert tussen de 220 en 230 cm. Ze zijn gemaakt van brons en het plan om ze te vergulden werd in 1516 afgewezen. Ze zijn niet meer compleet want kleine attributen als scepters, kronen en sieraden zijn soms verdwenen. We zien belangwekkende personages uit de familie Habsburg, de kerk en de geschiedenis. Het waren de toenmalige groten der aarde die zich niet bescheiden op de achtergrond konden houden. Vooral de diversiteit van uitrusting en lichaamstaal is opvallend. Heel jammer dat we er nu niet even virtueel omheen kunnen lopen. De achterzijden uit mijn boekje zijn net zo indrukwekkend. En wat hebben we een geluk dat ze voor geen enkele oorlog omgegoten zijn tot wapentuig.

1 Maximilian - Innsbruck - Koning Ferdinand van Aragon

Koning Ferdinand van Aragon (schoonvader van de zoon Philips de Schone)

2 Maximilian - Innsbruck Koningin Johanna van Spanje

Johanna de Waanzinnige van Spanje  (schoondochter)

3 - Maximilian - Innsbruck - Hertog Philips de Goede van Bourgondië

Hertog Philips de Goede van Bourgondië (Grootvader van zijn vrouw Maria)

4 - Maximilian - Innsbruck - Hertog Karel de Stoute van Bourgondië

Hertog Karel de Stoute van Bourgondië – (vader 1ste vrouw Maria)

5 Maximilian - Innsbruck Aartshertogin Margarete van Oostenrijk

Aartshertogin Margaretha van Oostenrijk – (dochter)

6 Maximilian - Innsbruck - Keizerin Bianca Maria

Keizerin Bianca Maria Sforza (2de echtgenote)

7 Maximilian - Innsbruck Aartshertog Sigismund der Münzreiche

Aartshertog Sigismund der Münzreiche

8 Maximilian - Innsbruck Koning Artus

Koning Arthur van Engeland (en van de Ronde Tafel)

9 Maximilian - Innsbruck Koning Ferdinand van Portugal

Koning Ferdinand van Portugal

10 - Maximilian - Innsbruck Hertog Ernst de Eiserne van Oostenrijke en Tirol

Hertog Ernst de Eiserne van Oostenrijke en Tirol

11 Maximilian - Innsbruck Koning Theoderich

Koning Theoderik van de Oostgoten

12 Maximilian - Innsbruck Hertog Albrecht II de Wijze van Oostenrijk

Hertog Albrecht II de Wijze van Oostenrijk

12 Maximilian - Innsbruck Hertogin Kunigunde van Beieren

Hertogin Kunigunde van Beieren (zuster)

13 Maximilian - Innsbruck Koning Rudolf van Habsburg

Koning Rudolf van Habsburg

14 MaximiIian Innsbruck Koning Philip de Schone

Philip de Schone (zoon)

14 Maximilian - Innsbruck Koningin Elisabeth van Hongarije

Koningin Elisabeth van Hongarije

15 Maximilian -Innsbruck Koning Chlodwig van Frankrijk

Koning Chlodwig van Frankrijk

16 Maximilian - Innsbruck Koning Albrecht II van Oostenrijk

Koning Albrecht II van Oostenrijk

17 Maximilian - Innsbruck Keizer Frederik III

Keizer Frederik III (de vader)

18 Maximilan - Innsbruck Markgraaf Leopold III de Heilige van Oostenrijk

Markgraaf Leopold III de Heilige van Oostenrijk

18 Maximilian - Innsbruck Maria van Bourgondië

Maria van Bourgondië (1ste echtgenote)

19 - Maximilian - Innsbruck Albrecht van Habsburg

Albrecht van Habsburg

19 Maximilian - Innsbruck Hertog Leopold III de Vrome van Oostenrijk

Hertog Leopold III de Vrome van Oostenrijk

20 - Maximilian - Innsbruck Koning Albrecht I van Oostenrijk

Koning Albrecht I van Oostenrijk

20 Maximilian Innsbruck Elisabeth von Görz-Tirol

Elisabeth von Görz-Tirol

21 - Maximilian - Innsbruck Koning Godfried van Bouillon

Koning Godfried van Bouillon (kruisvader en koning van Jeruzalem)

 

26 Maximilian - Innsbruck Zimburgis von Masovien

Zimburgis von Masovien (oma)

27 Maximilian - Innsbruck Hertog Friedrich mit der leeren Tasche

Hertog Friedrich mit der leeren Tasche

Advertenties

From → geschiedenis, kunst

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: