Skip to content

Gabriel Roth – The Unknowns – 2013

26/09/2014

Als je naar een feestje gaat, is het van belang er op het juiste moment je entree te maken. Ontloop als het even kan dat beklemmende eerste uur, als de vroege gasten nog schuchter bijeen staan in de keuken, maar wees op tijd voor de fase daarna, als het geroezemoes een kritisch punt passeert en zich een geluidsspiraal ontwikkelt waarbinnen iedereen steeds harder moet praten om verstaanbaar te blijven – een ambiance waarin het voorstelbaar wordt dat het feestje tegemoet zal komen aan het begrip feestelijkheid.

It’s important to choose the right moment to arrive at a party. You want to get there after the vertiginous first hour, when the early arrivals stand awkwardly around the kitchen, but in time for the next phase, when the noise level reaches some threshold and triggers a feedback loop and everyone starts raising their voices to be heard. At such a moment it’s possible to imagine that this party will live up to the promise inherent in the notion of a party.

Mijn Engelse leesvaardigheid heeft lang niet het niveau dat ik wens maar is voldoende om het verschil tussen beide paragrafen te onderscheiden. In de Nederlandse versie lees je over een ander die een feestje bezoekt. In de Engelse ben je zelf degene die de kamer binnenstapt. Het is een steuntje om mijn Engelstalige schrijvers in hun eigen taal te blijven lezen.

Het ligt niet aan de kwaliteit van de vertaler. Peter Abelsen is niet de minste als je ziet welke schrijvers hij mag vertalen: Junot Díaz, Joshua Ferris, Jonathan Franzen, Kevin Powers, Jonathan Safran Foer en Zadie Smith. Ze staan in mijn kast en ik ben opnieuw blij dat ik ook bij hen de moeite van het Engels heb genomen. Een soortgelijk boek als Indecision van Benjamin Kunkel ben ik compleet vergeten omdat ik het als Besluiteloos las.
Het vertaalprobleem is terug te leiden op een langdurige discussie. Vertaal je de tekst letterlijk of probeer je de intentie van de schrijver over te brengen? Bij de laatste instelling plaatst de vertaler zich tussen de schrijver en de lezer. Hij deelt zijn visie op de originele tekst met de lezer. Abelsen is een aanhanger van deze methodiek. Ik zou meer voor het letterlijk vertalen pleiten. Als ik een ouderwetse schrijver lees wil ik terug naar zijn tijd met de bijbehorende ouderwetse stijl. De meanderende zinnen  van Marcel Proust hoeven van mij niet omgezet te worden naar een eigentijdse beeldschermtaal. Heel jammer dat ik niet weet hoe Proust in het Frans denkt.

rothauthorweb_2610315b

Ik ben dus blij om dicht bij de intentie van Gabriel Roth te lezen. Het is eenzelfde intieme ervaring als toen ik ontslagen werd in Then we came to the end van Joshua Ferris. Of met Kevin Powers in The Yellow Birds getraumatiseerd terugkwam van de Irak oorlog en met Tom Rachman in The Imperfectionists werkte bij een Engelstalige krant in Rome. (Knausgard kan nog wat leren van deze diepzinnige en toch opgeruimde Angelsaksische introspectie.) Zelden heb ik me zo mee laten slepen naar de binnenwereld van een hoofdfiguur. De laatste 10 bladzijden van The Unknowns moet ik vanwege de spanning wegleggen om ze later mijn volledige aandacht te kunnen geven.
The Unkowns is het romandebuut van Gabriel Roth. Ondanks de goede kritieken en ruime aandacht is er op internet weinig over de schrijver te vinden. Zou het zo zijn dat hij zijn zaakjes goed voor elkaar heeft en zijn privéleven afdoende heeft afgeschermd? We zien steeds opnieuw dezelfde 3 foto’s uit dezelfde interviewsessie. Een Engelse Wikipedia pagina is nog niet gemaakt en zijn eigen website geeft geen biografische informatie. Roth moet het in beroemdheid afleggen tegen een Argentijnse football player, een Amerikaanse opnametechnicus en als bekendste naamgenoot de danseres Gabriella Roth. De omslagtekst van zijn boek geeft nog de meeste informatie: geboren en opgegroeid in Londen en leeft nu met zijn familie in Brooklyn New York. Dat familie zal dan wel betekenen dat hij vrouw en kind(eren) heeft. Bij een inleiding van een interview lees ik nog dat hij werkte als journalist en web developer: Mr. Roth’s experience as a reporter and writer for The San Francisco Bay Guardian greatly helps him to capture that boom time and heady place. Vooral die laatste 2 banen waren natuurlijk een perfect uitgangspunt voor zijn verslag van een wizkid uit San Francisco die tijdens de dotcomboom heeft gecashed.
Roth laat zijn hoofdpersonage Eric Muller het verhaal zelf vertellen. Eric heeft 3 jaar met een vriend aan een internetsite gewerkt en die in hun midtwenties voor $18 miljoen verkocht. Het geld maakt Eric onafhankelijk en verplichtingsloos. Hij richt zijn dagen volkomen impulsief in en zijn enige project is het vinden van een vriendin. Eric vertelt zijn verhaal in afwisselende hoofdstukken die handelen in het heden en het verleden. We verkeren letterlijk in zijn hoofd en volgen zijn gedachten, overwegingen en beslissingen. Hij is een gematigde nerd die zijn omgeving en zichzelf nauwkeurig observeert en analyseert. Op highschool hield hij een database van de meisjes bij waarin hij dagelijks al hun informatie verzamelde. Zijn relaas is zo oprecht en ontroerend dat ik een knoop in mijn maag krijg als Eric zijn notitieboek met meisjesinfo verliest en het in verkeerde handen komt. Roth heeft vermoedelijk zelf ook veel nerdkwaliteiten en kan die goed omschrijven. Zijn  observatietalent neemt regelmatig Proustiaanse trekken aan. Bijvoorbeeld zoals Eric de kamer van zijn buurmeisje laat veranderen in een levend wezen:
Because what happens in a girl’s room, anyway? By what alchemy does this space incubate a child’s body and generates breasts and ovaries and beauty? These rooms have a lot of work to do, and that’s why they’re so ornately decorated, as tough with the ingredients of a spell.     (pag. 94)
Scan

Na een eenmalige avontuurtje met Laura leert Eric haar vriendin Maya kennen. Ze lopen bewust niet te hard van stapel en tasten elkaar behoedzaam af. Hun conversatie is geestig en ad rem. Maya is een journaliste en heeft dus geleerd om de juiste vragen te stellen. Eric verloochent zijn nerdschap niet maar blijft wel behoedzaam over wat hij kan vertellen. Het is een prachtig schaakspel van aftastende kennismaking. Het verhaal lijkt dus totaal niet op mijn verwachting waarin de nerd juist geen meisjes kan versieren.
Halverwege lijkt de roman even te ontsporen als Maya ook over haar verleden gaat vertellen. Die herinneringen vallen in dezelfde periode als de herinneringen van Eric. De verhaallijn verliest zijn urgentie en lijkt  meer achteruit dan vooruit te gaan. Het wordt me teveel als blijkt dat Maya na de scheiding van haar ouders door haar vader wordt opgevoed en door hem op 11-jarige leeftijd is betast. Ze lijkt door haar problemen het hoofdpersonage van de roman te worden.
Gelukkig herpakt Roth zich met een bijzondere en nieuwe gedachte. Eric merkt dat hij tijdens de sex  met Maya concurrentie ondervindt van die meer ervaren vader. Hij heeft nog meer problemen met het incestverleden dan Maya. Gelukkig ontwikkelt hun relatie zich en wordt de band hechter en vanzelfsprekender.  Ze ontmoeten de hippietante van Maya en Eric verpest het bijna door daar high te worden.
Hij gaat trots met het verhaal van zijn liefde naar zijn moeder die in een ongezellig en door Eric gekocht huis woont. Zij  plant het idee in ons hoofd dat Maya misschien wel op zijn geld uit is. Eric is echter nog lang niet toe aan de trouwfase. Hij is nog steeds bezig met het incestverhaal en ontdekt het False Memory Syndrome. Is Maya werkelijk slachtoffer van incest of is de incestherinnering het resultaat van haar therapie bij een psycholoog? Eric kan daar natuurlijk niet met Maya over praten en bezoekt heimelijk haar vader. Het blijkt een aardige man te zijn die hem van zijn onschuld overtuigt. Op de avond dat Eric & Maya de liefde aan elkaar verklaren brengt Eric onder invloed van een whisky het onderwerp toch ter sprake. Maya is verbaasd want ze had hem nog zo voor de overtuigingskracht van haar vader gewaarschuwd. Ze blijft bij haar incestverhaal en verlaat hem terstond. Het komt niet meer goed. Eric bezoekt een stripbar, verliest zich in het lezen van comics en computerspelletjes. Om van het gezeur van zijn vader af te komen voldoet hij diens schuld van $200.000,-  en wil hem nooit meer zien. Hij gaat met tegenzin internetdaten en ontmoet na vele mislukte pogingen een nieuwe vriendin. Als zij hem in een bar aan haar vrienden voorstelt loopt hij langs een tafeltje waar Maya zit. Ze praten even en hij realiseert zich dat zij voor altijd zijn grote liefde zal blijven. Jammer voor Eric maar goed voor het boek dat het niet meer goed komt met Maya.

Gabe Roth. Brooklyn, NY.  18 November 2012.(c) Melissa Stewart 2012

Heerlijk veel knappe ontknopingszinnen die voor mij een roman een extra kwaliteit meegeven.

When I hand her the drink a minute later she takes it without even interrupting her conservation to say thank you – a kind of antiflirting and hence a kind of flirting, an effortless triangulation, arousing hope and jealousy in us both. Well played Maya.       13

I’ve never been able to figure out how much girls tell each other. I used to assume that information is a status symbol in GirlWorld, and so anything you tell a girl will be displayed like a piece of jewelry. But I’ve come to think it works like money, something to be judicously invested for maximum returns.       26

I still haven’t found anything that keeps anxiety at bay as reliably as (computer)coding; the possibilities and ramifications branch outward to colonize all of your available brainspace, and the syntax of the language gives direction to your twitches and impulses and keeps them from firing into panic.       42

“What’s that, Dad?” I say, moving the bowmen and the cauldrons of oil into position on the battlements of my heart.       53

She hauled a smile into place as if by powerful hydraulics, but as the corners of her mouth reach the apices of the parabola the whole arrangement collapsed and she began to sob.      76

This information appeared with no special emphasis, like a man who brushes past you in a crowd and slides a knife into your stomach.        78

Male friendship, like a wave, requires a medium to travel in, a project or a context, material on which to display solidarity or insight or wit.         105

Everything in this room is part of a hermetic system, like a dictionary of an unfamiliar language: you can look up a word, but all you’ll find are more words you don’t know.          116

Meanwhile I will never see her mother and thus will be denied a glimpse through the spyhole that parents open into the past and the future, evidence of your childhood and a preview of your inevitable decline.          118

So you’re a computer geek? Actually we prefer the term socially maladjusted technology adept.       155

“I don’t know what you mean”, I say, although I can feel understanding blooming like a rain cloud.       162

Victoria casually takes out her breast and attaches Carlos to it while I stare at te floor.      167    (Carlos is de baby)

For a strait man, lesbianism is like communism: utopian in theory, disappointing in practice.          171

She steps out of her room applying a final coat of lip gloss, and when it’s done she looks at me with a smile that’s somehow both calculated and innocent-it recognizes and enjoys its own devastating effect.               211

And at some point you have to decide, OK, I’m not just on the outside of this trying to figure it out, I’m on the inside now.          214

As I pass through the heavy velour curtain into the club itself the music has the viscosity of an element somewhere between air and water.         218

She has the pragmatic good cheer of a nurse, someone who knows private things about people.         224

Pete is still pale but now towers over me, with big adultsized arms and legs.  As we shake hands, he takes my presence like I’m neither a good thing nor a bad thing but a fact to be aware of.           225

 

De zinnen zijn zo diep en nauwkeurig dat ik zeer benieuwd ben naar het onderwerp van Gabriel Roth’s  tweede roman. Zijn er meer facetten aan zijn persoonlijkheid? Hoop dat mijn zo juist gekochte roman van Adelle Waldman -The Love Affairs of Nathaniel P. mij hetzelfde vuurwerk gaat geven.

 

gleichung-mit-einer-unbekannten9789044623840

Image

Advertenties

From → literatuur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: