Skip to content

10 Epische Westerns

26/10/2014

Na mijn blog over 11 klassieke B-westerns (2013) nu de 10 A-westerns. Het zijn grote dure films die niet perse beter zijn dan de B lijst. Een grote film heeft andere eigenschappen nodig om de aandacht vast te houden. De B-film vindt zijn kwaliteit juist in de beperking van budget en tijd. Als de mogelijkheden van de regisseur ruimer worden stapelen ook de problemen zich op. De ervaren regisseurs kunnen hiermee om gaan. Een groot budget staat echter niet garant voor veel bezoekers. Het financiële risico is dus groter en iedere regisseur wordt op den duur afgerekend op zijn opbrengst. De genoemde boxoffice bedragen gelden meestal voor de Amerikaanse bioscopen. Om het totaal wereldwijd te maken kan er één derde bij opgeteld worden. Gelukkig werden alle films daarna nog eens op videoband, dvd en blu-ray uitgebracht en kregen daarmee onverwachte nieuwe levens en inkomsten.
Om mezelf nog wat ruimte te geven voor volgende western blogs heb ik hem niet 10 A-westerns maar 10 epische westerns genoemd. Het zijn films met klassieke thema’s die het verhaal geleidelijk ontwikkelen met oog voor detail . Ik heb meteen zin om ze allemaal nog eens te bekijken.

stagecoach

Stagecoach – John Ford – 1939

Het is de eerste volwassen western met geluid en voor een deel opgenomen tussen de tafelrotsen van Monument Valley. De maatschappij is in een postkoets gepropt. Claire Trevor is het hoertje, John Wayne de ontsnapte gevangene, dikzak Andy Devine zit op de bok, John Carradine is de strakke beroepsgokker. Thomas Mitchel speelt de altijd dronken dokter die het op de voorraad van whiskey vertegenwoordiger Donald Meek heeft voorzien. De verantwoorde George Bancroft is de marshall, Louise Platt de chique maar zwangere dame en Berton Churchill de bankdirecteur die zijn eigen bank heeft bestolen en met buit op de vlucht is. Samen rijden ze in de koets door vijandelijk indianen gebied. Vanwege de lengte en de beperkte locatie is Stagecoach strikt genomen geen epische western. Maar door de maatschappelijke consequenties lijkt Stagecoach wel epischer dan Fords alom geroemde meesterwerk The Searchers (1956). John Ford kan natuurlijk in principe geen B-films maken. Orson Welles vond Stagecoach de perfecte leerschool en bekeek hem tijdens het maken van Citizen Kane 40x.

Camera: Bert Glennon        99 minuten      Budget $500.000           boxoffice $1,100.000.

red-river-(1948)-large-picture

Red River – Howard Hawks – 1948

De koeien zouden de Oscar voor de hoofdrol moeten ontvangen. Zulke grote kuddes zijn tegenwoordig niet meer te filmen. Russel Harlan heeft ze prachtig in beeld gebracht. De personele hoofdrollen zijn voor de eigenwijze veeboer John Wayne en zijn geadopteerde zoon Montgomery Clift die tegen zijn gezag in opstand komt. Clift drijft de kudde niet naar het verre Missouri maar naar een dichterbij gelegen nieuw aangelegd treinstation. Hij ontmoet  onderweg  Joanne Dru als hij een settlers caravaan verdedigt tegen een indianen aanval. Ze worden natuurlijk verliefd en dankzij haar resolute optreden kan zij aan het eind van de film voorkomen dat vader Wayne uit blinde woede zijn zoon vermoordt. Waynes kompaan van het eerste uur Walter Brennan volgt alles van een afstandje met zijn cynische humor en krakende stem. Je voelt jezelf 2 uur lang cowboy en gaat van de prachtige maar ook domme kudde koeien houden.

Camera: Russell Harlan     127 minuten     budget: $ 2.700.000.       boxoffice: $ 9.000.000

The Big Country 3

The big country – William Wyler – 1958

In The Big Country is het Texaanse land van cattlebaron’s echt groot. Regisseur William Wyler is de meester van de stilte en heeft daarmee het land nog groter gemaakt. De voormalige scheepskapitein Gregory Peck reist van het oosten naar die verlaten wereld om zijn verloofde Caroll Baker te ontmoeten.  Zij is de dochter van de rijke rancher Charles Bickford. Hij ontmoet daar ook haar vriendin Jean Simmons die een verlaten ranch met de enige waterbron van de omgeving heeft geërfd. De ordinaire buurman Burl Ives heeft het water nodig en verschaft zich met geweld toegang. Er ontstaat een oorlog tussen de families van Bickford en Ives. De pacifistische Peck draagt zelfs geen revolver en wil zich niet in de strijd mengen. Hij wordt voor lafaard aangezien en zijn verloofde verbreekt de relatie. Peck houdt stand, temt op een indrukwekkende manier een paard en gaat een vuistgevecht aan met de voorman Charlton Heston. Aan het eind van de film vinden Simmons en Peck elkaar en vestigen zich op haar ranch. Een epos dat David Lean niet zou misstaan en waarin de uitgestrektheid en verlatenheid  van het landschap indrukwekkend door alleskunner William Wyler zijn verbeeld. 

Camera: Frans Planer          165 minuten         boxoffice $ 4.000.000

Audrey Hepburn, The Unforgiven (1960, John Huston) starring Burt Lancaster

The unforgiven – John Huston – 1960

Het lijkt vreemd maar eigenlijk zit Audrey Hepburn de film een beetje in de weg. Ze is teveel icoon om geloofwaardig een serieuze rol in een western te spelen. Dat is jammer maar gelukkig overleeft The Unforgiven deze handicap vanwege het eigentijdse thema van discriminatie en integratie.
Burt Lancaster komt in het nauw als het bekend wordt dat zijn geadopteerde zuster Audrey Hepburn een Kiowa indiaanse is. Zij is als baby na een gevecht meegenomen ter vervanging van de vroeggestorven baby van zijn moeder Lillian Gish (Birth of a nation). Als de gemeenschap er achter komt sluit men de familie uit en zelfs haar andere broer Audie Murphy  vertrekt uit huis. De familie trekt zich terug in hun boerderij en wordt belaagd door de Kiowa indianen die Audrey Hepburn terugeisen. De altijd onverschrokken Lancaster geeft natuurlijk niet toe en als de nood het hoogst is keert WW2 oorlogsheld Audie Murphy terug om te helpen. Tot slot kiest Audrey Hepburn partij door het Kiowa opperhoofd te doden,die haar broer blijkt te zijn.
De opname kwamen in grote problemen toen Audrey Hepbrun van haar paard viel en haar rug brak.

Camera: Franz Planer      125 minuten        budget $ 5.000.000          Boxoffice: $ 3.200.000

Good Bad Ugly still-of-clint-eastwood-and-eli-wallach-in-bunul,-raul-si-urâtul-(1966)

The good the bad and ugly – Sergio Leone – 1966

Sergio Leone was voor mij lange tijd het summum van de western. Dat kwam mede door de weergaloze soundtracks van Ennio Morricone. Nu zijn ze voor mij gedegradeerd tot het spaghetti genre. Je kon vroeger ook geen goed oordeel vellen omdat het bijna de enige westerns waren die de bioscoop haalden. Pas toen de dvd de filmwereld democratiseerde werd het kader ruimer is en beter vergelijkbaar. Alleen Il buono, il brutto, il cattivo is overeind gebleven voornamelijk vanwege de fabuleuze acteerprestatie van Eli Wallach en zijn prachtige civil-war revolvers. Clint Eastwood en Lee van Cleef kopieerden hun eerdere rollen van de goede en de slechte. Eli Wallach was een nieuwkomer in het genre. Zijn rol van de hyperactieve, diepgelovige, achterbakse bandiet is een bron van vermaak en het perfecte tegenwicht voor zijn zwijgzame concurrenten. Ze zijn alledrie op zoek naar een goudvoorraad die tijdens de burgeroorlog is verstopt. In steeds wisselende machtsverhoudingen naderen de 3 hun doel waar de strijd  definitief zal worden beslist. Toch is de reis op zich veel belangrijker dan het eindpunt. De goudschat is zo onbelangrijk dat ik zelfs ben vergeten of ze hem nu vinden of niet.

camera:Tonino Delli Colli             161 minuten               budget: $ 1.000.000            boxoffice: $ 25.000.000               opnamelocatie: Rome, Burgos en Almeria

Outlaw Josey Wales

The outlaw Josey Wales – Clint Eastwood – 1976

Als zijn vrouw en zoon in de Burgeroorlog door de noordelingen wordt vermoorden voegt de op wraak beluste arme boer Clint Eastwood zich bij het zuidelijke leger. Aan het einde van de oorlog zet hij de strijd voort en wordt tot outlaw bestempeld. Tegen wil en dank krijgt hij gezelschap van Sondra Locke (mevrouw Eastwood) en de indiaan Chief Dan George. Na veel avonturen vinden ze korte tijd rust op een verlaten boerderij. Maar het is hun niet gegund en ze worden gevonden door de verbeten bountyhunter John Vernon. Bij de confrontatie blijken ze beiden moe van de strijd en krijgt Eastwood een kans om te ontsnappen.

Eastwoods 5de film als regisseur en zijn 8ste als western acteur heeft prachtige fotografie van Bruce Surtees en verbazingwekkende filosofische teksten. Vooral Chief Dan George spreekt met zijn naïeve wijsheid als de Dalai Lama. Het lijkt veel op de rol die hij eerder in Little Big Man (Arthur Penn 1970) speelde. Op een onverwachte manier is het verhaal van een outlaw uitgegroeid tot een waar epos. Eastwood is zijn eendimensionale karakter van de spaghettiwestern ontgroeid.

Camera: Bruce Surtees       135 minuten         budget: $ 3.700.000             boxoffice: $ 31.800.000

Heavens Gate G-finalquad-emailable

Heavens’s Gate – Michael Cimino – 1980

Na het succes van The Deer Hunter (1978) kreeg regisseur Michael Cimino carte blanche van de studio United Artist voor zijn western Heaven’s Gate. Hij begon met een budget van $12.000.000 en eindigde bij $44.000.000 en 220 uur film. Na bewerking leverde hij een film van 5,5 uur af die door de studio werd geweigerd. Cimino ging opnieuw aan de slag en kwam tot slot op 216 minuten uit. De première verliep rampzalig en de film werd overal door de critici de grond in gestampt. Het betekende het einde van de carrières van Cimino en hoofdrolspeler Kris Kristoffersen. Het is ook het moment waarop de Hollywood studio’s definitief de regie van de regisseurs overnamen. Pas de laatste jaren is er enige heroverweging en ontstaat een voorzichtig oordeel dat de film toch een meesterwerk is. En op de lange duur schijnen de kosten ook goed gemaakt te zijn.

Het verhaal is het klassieke thema van de strijd tussen de veeboeren die de ruimte willen en de landarbeiders die de hekken plaatsen. De veeboeren waren er het eerst en zijn rijk. Ze formeren een legertje huurlingen om hun eisen kracht bij te zetten. Kris Kristoffersen staat tussen beide partijen in en is de spil waar het verhaal om draait. Zijn liefje Isabelle Huppert heeft als prostituee ook een relatie met de aanvoerder van de huurlingen Christopher Walken. Natuurlijk winnen de boeren maar de strijd is bloedig en langdurig. In de 1ste versie van de film duurde de laatste slag mer dan een uur. De verhaallijn rammelt een beetje vanwege de vele inkortingen. Dat wordt vergeven door de oogverblindende fotografie van Vilmos Zsigmund. Zijn zachte analoge beelden tonen de meest subtiele atmosferische invloeden die te vangen zijn. Het valt nog maar te bezien of dit met de huidige digitale camera’s ook mogelijk is.

camera: Vilmos Zsigmond        216 minuten      kosten: $ 44.000.000         boxoffice: $ 3.000.000

Ride with the devil - Skeet Ulrich, Jewel, Tobey Maguire og Jeffrey Wright i Ride With the Devil

Ride with the devil – Ang Lee – 1999

Alle oorlogen worden voor een groot deel uitgevochten door jonge mannen. Maakt niet uit of het nu de Amerikaanse Burgeroorlog, Vietnam of het IS kalifaat is. We waren het even vergeten omdat Hollywood te vaak uit marketing oogpunt zijn oude sterren castte in de oorlogsfilms. Ang Lee stapt daar vanaf en komt met een jeugdige groep avonturiers die met bravoure maar ook met onzekerheid voor hun land opkomen. Tobey Maguire en Skeet Ulrich spelen met hun lange jassen en lange haren in de ultieme jongensdroom. Ze wonen in Missouri en komen uit wraakbehoefte in het zuidelijke leger terecht. In de winter wordt er niet gevochten en het stel schuilt op een eenzame boerderij waar Jewel woont. Ze zijn niet eg bloeddorstig en dat wordt hun kwalijk genomen door de angstaanjagende Jonathan Rhys Meyers. Als Maguire en Jewel na afloop van de burgeroorlog met hun baby naar Californië afreizen worden ze nog een keer belaagd door Meyers. Het gebeurt niet vaak in een western maar ze blijven ten koste van Meyers in leven. Dat happy end hebben we natuurlijk te danken aan de father of feelgood Ang Lee. Alleen pech voor hem dat de film op het verkeerde moment werd uitgebracht en vreselijk flopte. Gelukkig werd het niet zijn laatste film.

Camera: Frederick Elmes       138 minuten         budget $ 38.000.000         boxoffice USA: $ 650.000

Open-Range-2-cao-boi-vien-tay

Open Range – Kevin Costner – 2003

Het is 1882 en de veemensen gaan het dan toch langzaam verliezen van de stedelingen en de landbouwers. Robert Duvall en Kevin Costner drijven met 2 knechten hun kudde langs een stadje en sturen iemand erop uit om nieuwe voorraden in te kopen. Als hij niet terugkomt gaan ze op onderzoek uit en vinden hem in de gevangenis. Het stadje is in handen van een grootgrondbezitter die niets moet hebben van de cowboys. Ze vinden steun bij Annette Bening die met haar broer samenwoont. Costner denkt in eerste instantie dat ze een echtpaar zijn. Prachtig hoe de lompe cowboys onbeholpen hun kopje thee drinken. Als ze terugkomen in hun kamp blijkt hun knecht te zijn vermoord. Ze keren terug naar het stadje om wraak te nemen. Eind goed al goed en Costner vertrekt uit het stadje met de belofte aan Bening dat hij terug zal komen.

Mooie trage film die zoals alle Costners films netjes binnen het kader van het genre blijft. Annette Bening speelt een vertederende alleenstaande vrouw die wanhopig wacht of er nog een man voor haar langskomt. Costner leert je dat een gunman alleen maar snel kan zijn als hij zonder nadenken zijn revolver trekt en onbezonnen erop losschiet. De onopvallende Robert Duvall lukt het natuurlijk altijd om indruk te maken.

camera: J. Michael Muro            139 minuten           budget: $ 22.000.000       boxoffice: $ 68.000.000

AXN Programm News September 2008

 The Missing – Ron Howard – 2003

Huisarts Cate Blanchett kan maar amper rondkomen in het verlaten oord waar ze met haar dochters Evan Rachel Wood en Jenna Boyd woont. Als haar vader Tommie Lee Jones langskomt wil ze vanwege het verleden niets meer van hem weten. Evan Rachel Wood wordt door ontsnapte indianen ontvoerd en dreigt in Mexico te worden verkocht. Vader en dochter sluiten met moeite vrede en zetten de achtervolging in. Jones heeft een groot deel van zijn leven bij de Indianen gewoond. Hij heeft er vreemde gewoonten en contacten aan overgehouden. Dank zij die contacten kunnen ze de meisjes bevrijden en vluchten naar de veiligheid van een bergtop. Daar worden ze belegerd en Jones offert zich op om het leven van zijn dochter te beschermen.
Ron Howard wordt door de critici niet tot de grote regisseurs gerekend. Zijn films zijn weinig subtiel maar zeer bekijkenswaard. Hij weet  altijd een groot budget los te peuteren en kan daar heel adequaat mee overweg. En als je dan voor de hoofdrollen Blanchett en Jones kunt strikken kan er natuurlijk weinig misgaan.

Cameraman: Salvatore Totino      137 minuten         budget: $ 60.000.000       boxofffice world: $ 40.000.000

Voor mijn 11 klassieke B westerns zie:
https://erikgveld.wordpress.com/2013/07/08/10-klassieke-b-westerns/

 

Advertenties

From → film

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: