Skip to content

Mo Yan – Kikkers – 2009

11/02/2015

????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????

Een Nobelprijs is toch maar mooi een Nobelprijs. Je krijgt er een plaatsje mee in een illuster gezelschap. De Nobel Literatuur prijs is de enige mondiale literatuurprijs en daarom onderscheidend. Het is altijd spannend wie er wint en welke nieuwe schrijversnaam  zich in het geheugen grift. Aan de dichters zal ik me na Derek Walcott niet meer wagen. De onbekende romanciers komen wel op mijn wenslijstje voor als er gekocht of gekregen gaat worden. De Nobelprijs kiest vaak voor maatschappelijk verantwoorde thema’s. In dat kader hebben ze met Mo Yan een geslaagde keuze gemaakt. Om met de woorden van het comité  te spreken: Hij versmelt in zijn volksverhalen het verleden en heden met een zinsbegoochelend realisme. Mo Yan wordt bijna de Japanse variant van Haldor Laxness (1902-1998) die met zijn epos Onafhankelijke Mensen (1935) de IJslandse situatie duidt.

Tot aan de Nobelprijs van 2012 had ik nog nooit van Mo Yan (莫言 – 1955) gehoord. Hij was al wel heimelijk tot me gekomen via Zhang Yimou die zijn film Het Rode korenveld (1987) op de boeken van Mo Yan baseerde. Het was een arthousehit van jewelste die niet over het hoofd kan worden gezien. De verhaal van de film speelt zich af op het platteland van China. Maar dan veel vroeger in de geschiedenis en nog voor het communisme zijn verwoestende uitwerking had.
Mo Yan is met zijn eenvoudige stijl een product van dat communisme dat in de culturele revolutie alle intellectuele kunst uitbande. Zijn naam is een pseudoniem en betekent Spreek Niet. Hij maakt hiermee kenbaar dat een schrijver in China niet veel mag zeggen. Na een korte schoolperiode werd Mo Yan schaapsherder. In 1976 gaat hij in het leger en na de Culturele Revolutie werd zijn schrijftalent opgemerkt. Naast het schrijven vertaalde hij Faulkner en Marquez die hem beïnvloedden.  In 1984 publiceert hij zijn eerste werk. Er volgt een serie sociale romans met bedekte maatschappijkritiek. Kikkers is zijn 11de roman naast verzamelingen korte verhalen en ander schrijfwerk.

Kikkers

In een aantal brieven aan de oude schrijver Yoshihito Sugitani vertelt Drafje over zijn leven en dat van zijn tante die gynaecologe is. Drafje is even oud als Mo Yan en geeft een speels beeld van de simpele boerenbevolking in de  tweede helft van de 20ste eeuw. De tante is een pionier en voert als eerste op een wetenschappelijke wijze bevallingen uit. Al heel snel wordt zij verantwoordelijk voor de 1- kindspolitiek en moet ook de nodige abortussen uitvoeren. Drafje trouwt de eigenzinnige Renmei en ze krijgen een dochter. Na 2 jaar wil Renmei nog een kind en laat haar verplichte spiraaltje verwijderen. Ze wordt zwanger en Drafje wordt als militair ter verantwoording geroepen. Hij moet het goede voorbeeld uitdragen en zijn vrouw tot abortus bewegen. Zo niet dan dreigt ontslag en opzegging van zijn partijlidmaatschap. Zijn vrouw vlucht naar haar ouders en tante moet met haar ordedienst de partijpolitiek handhaven. Ze dreigt eerst met vernieling van de huizen van de buren en pas als de familieboom wordt ontworteld geeft Renmei zich over. Als tante haar aborteert sterft ze onverwacht aan een interne bloeding. Drafje wordt na enige tijd overgehaald om met de assistente van tante te trouwen. Zelfs tijdens de huwelijksnacht praten ze over tantes speurtocht naar een zwangere voortvluchtige. Dat is het ogenblik dat ik het lezen niet meer wil volhouden en resoluut stop op pagina 200 van de 409. Door het voortdurende gekeuvel van Mo Yan wordt mijn dagelijks leefplezier te veel ingeperkt. Jammer dat ik niet heb ontdekt waar de titel kikkers op slaat.

Mo Yan heeft bijna een jeugdboek geschreven. Dit is geen grote literatuur waar je in kan leven. We krijgen een ondubbelzinnig beeld van een heldere en exotische wereld. Volgens een recensie op de omslag vindt dagblad Trouw dat Mo Yan ‘barok, vet en voluit’ schrijft. Het lijkt wel of ik een totaal ander boek heb gelezen. Was het maar waar dat we een ‘Chinese Cartarescu’ te pakken hadden. Voor mij is de roman niet veel meer dan een verzameling alledaagse notities van het pragmatische hoofdpersonage over zijn leven en dat van zijn tante. Met geen enkel personage heb ik me kunnen associëren. Alleen door de vreemde verre wereld werd het een beetje interessant. Geen ontknopingszin is op mijn bladwijzer genoteerd.

680px-Mao_Zedong_portrait

Mao Tse-tung heet tegenwoordig Mao Zedong (1893-1976).  Hij was van 1935 tot aan zijn dood leider van de Communistische Partij in China. Die partij kwam in 1949 aan het eind van de burgeroorlog aan de macht. Ze veranderde in 1954 de grondwet zodat hun leider absoluut heerser werd. Die nieuwe grondwet omschreef China als een socialistische volksrepubliek en alles werd in het werk gesteld om dat doel te bereiken. In 1958 begon de Grote Sprong Voorwaarts om een moderne, zelfvoorzienende en gecollectiviseerde natie te creëren die op mondiaal gebied een supermacht was. Onafhankelijke boerenbedrijven werden afgeschaft en samengevoegd tot volkscommunes.  In 1966 bundelde men Mao’s uitspraken in het Rode Boekje dat de inspiratiebron werd voor De Rode Garde die de Culturele Revolutie op gang bracht.  De voornamelijk jonge gardisten vernietigden het culturele erfgoed van het oude China en zagen in iedere intellectueel een verrader van het communisme.  Ze vernederden en vermoordden hun eigen leraren en zelfs hun ouders waren niet veilig. Bij de zuiveringen kwamen 40 tot 70 miljoen Chinezen om. Ondanks dat enorme aantal baarde de bevolkingsaanwas de regering grote zorgen en in 1979 werd de 1-kindpolitiek ingevoerd. Een echtpaar mocht slechts één kind krijgen en een tweede werd strafbaar gesteld. Alleen boeren mochten na 8 jaar een tweede kind nemen mits het eerste een meisje was. Het doel om de bevolkingsgroei af te remmen werd bereikt en het geboortecijfer werd gehalveerd. De laatste tijd voorziet het bewind echter een vergrijzing en daarmee een chronisch tekort aan arbeidskrachten. Het beleid is afgezwakt en nu mag een gezin 2 kinderen hebben als één van de ouders zelf een enig kind is.

Mao Zedong 1934

Mao_Zedong_sitting

Mao Zedong

mao

mao-tse-tung

 

Zie voor Halldor Laxness:
https://erikgveld.wordpress.com/2013/05/02/halldor-laxness-onafhankelijke-mensen-1934-1935/

Advertisements
Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: