Skip to content

Vikram Seth – An equal music – 1999

09/03/2016

West-Ocean-String-Quartet-instruments

In de klassieke muziek is het strijkkwartet de top van de kamermuziek. Vooral de grote vier van de klassieke componisten, Haydn, Mozart, Beethoven en Schubert, bereikten hiermee de toppen van hun expressie. Slechts 16 snaren blijken voldoende voor introspectie en diepgang. De snaren zijn gelijk verdeeld over de 4 instrumenten: 2 violen, een altviool en een cello. Deze klankkleuren kennen, net als personen, hun rol en plaats in de groep. De eerste viool speelt natuurlijk de eerste viool. De tweede viool geeft commentaar en hoopt stiekem ook wel eens de eerste zijn. De altviool is de intermediair tussen de partijen en de cello verankert het geheel aan de aardse realiteit. Daarbij lijkt gestreken muziek directer vanuit het hart te komen dan de geblazen of aangeslagen muziek. Een symfonie orkest is door zijn omvang al snel te veelzijdig, een solosonate te eenduidig en de piano mist het menselijke contact met de snaar.
Het strijkkwartet lijkt daarmee het perfecte kader voor een roman zijn. De schrijver vergelijkt de vier instrumenten met menselijke emoties en iedere stem geeft zijn eigen element aan het totaalgevoel. Vikram Seth heeft dus goud in handen als hij een roman schrijft over een strijkkwartet. Hij kan de verhaallijnen van zijn personages op subtiele wijze vervlechten als de componist van een muziekcompositie.

seth-vikram-750

Vikram Seth ( 1952 Calcutta) noemt zichzelf eerder een verhalenverteller dan romanschrijver. Dat impliceert dat hij meer over anderen dan over zichzelf schrijft. Hij is in India geboren en kwam pas voor zijn vervolgonderwijs naar Engeland. Hij studeerde filosofie, politiek en economie en maakte zich sterk voor de rechten van homofielen  in India. Tot nu toe heeft hij slechts 3 romans geschreven: The golden gate (1986), A suitable boy (1993) en An equal music (1999). Vooral A suitable boy is verplichte kost voor Indiagangers. Alleen de omvang van 1400 pagina’s kan een beetje teveel van het goede zijn. Dit jaar komt het vervolg uit met de titel A suitable girl.
An equal music is met zijn 381 pagina’s veel beter toegankelijk. Het Indiase element is opmerkelijk genoeg nergens te bekennen. Seth is volledig geïntegreerd in de Engelse samenleving. Ook zijn homofilie speelt amper een rol en komt alleen bij de eerste violist boven drijven. Zijn hoofdfiguur Michael is bijna Engelser dan de Engelsen met minutieus vertelde jeugdherinneringen. Zijn geboortedorp is als zoveel plattelandssteden een ontvolkte gemeenschap en de ouderlijke woonwijk is vervangen door een parkeerplaats.

An equal Music

De 37-jarige Michael woont in Londen en is de tweede violist van het strijkkwartet Maggiore. Hij heeft een relatie met zijn 21-jarige Franse vioolleerling Virginie. Zijn leven kabbelt prettig door tot hij op een dag zijn vorige liefde Julia ziet zitten in een tegenovergesteld rijdende bus. Hij doet zijn best maar kan haar niet meer bereiken of achterhalen. 10 Jaar geleden had hij tijdens zijn vioolstudie in Wenen een perfecte relatie met haar. Zij was de pianiste in hun pianotrio dat het Beethoven trio opus 2 speelde. Het was liefde op het eerste gezicht en zij herdefinieerde zijn wereld van kunst en muziek. Na een handblessure brak hij zijn studie abrupt af en vluchtte naar Londen. Het lukt hem niet meer om contact met haar op te nemen en zij bleef de grote liefde in zijn leven.
Nu 10 jaar later bloeit zijn liefde voor Julia weer op en hij is blij verrast als zij na een optreden naar hem toe komt. Ze spreken een paar keer af en Julia blijkt getrouwd en heeft een zoon Luke. Ook zij kan het verleden niet vergeten en start een buitenechtelijke relatie met hem. Als ze met elkaar vrijen vraagt Julia, in tegenstelling tot vroeger, of het licht aan mag blijven. Even later hoort hij van haar zoon Luke dat zijn moeder doof is. Het bericht wordt gevolgd door een brief van Julia waarin ze alles uitlegt. Dat is de reden dat ze vrijen met het licht aan en ze alleen per fax communiceert.
Als het Maggiore kwartet wordt uitgenodigd om in Wenen Schuberts forellen kwintet te spelen wordt Julia uitgekozen als pianiste. Ze weten niet dat ze doof is en Michael staat doodsangsten uit. De eerste violist Pier heeft het door en dwingt Michael tot een bekentenis. Het kwartet heeft zijn twijfels maar gaat toch door met Julia en helpt haar waar mogelijk.

In Wenen vertelt Julia dat dit haar laatste optreden met anderen zal zijn. Haar doofheid wordt steeds erger en maakt samenspelen onmogelijk. De uitvoering van het kwintet gaat goed maar Michael heeft teveel spanning ondervonden en raakt na afloop in een trance. Hij wordt door Julia weer teruggebracht door samen een Schubert passage te spelen. Het kwartet kan daarna het laatste deel van de voorstelling afmaken en vertrekt naar het volgende concert in Venetië. Julia besluit op het laatst met Michael mee te gaan en ze reizen op eigen gelegenheid. Ze logeren in een appartement van een vriendin en Julia’s  schuldbesef vanwege haar overspel wordt sterker. Zij houdt van Michael maar kan haar man en kind niet in de steek laten. Als Michael een liefdevolle fax van Julia naar haar man onderschept beschuldigt hij haar van dubbelhartigheid en krijgen ze ruzie. Julia vertrekt naar Londen en verbreekt alle banden met Michael. Zij vergeeft hem zijn jaloezie maar hij mag geen contact meer met haar leggen. Michael raakt volkomen van slag en kan zelfs niet meer viool spelen. Hij verlaat het Maggiore kwartet en raakt in een isolement. Hij dreigt zijn Tononi bruikleenviool kwijt te raken en denkt erover Londen te verlaten om zich in zijn geboortestad Manchester te vestigen. Het Maggiore kwartet doet nog een laatste poging hem terug te krijgen maar hij wijst hun aanbod af. In het laatste hoofdstuk bezoekt Michael het soloconcert van Julia waar ze Bachs Grosse Fuge speelt. Het is an equal music en hij realiseert zich in de laatste zin van het boek dat muziek voldoende is om van te leven. Met mate, want de ziel zou het niet kunnen hebben, maar in terugkerende porties.

NEW DELHI, 17/12/2013 : FOR METRO PLUS: Author Vikram Seth in New Delhi 2013. Photo: Meeta Ahlawat

Vikram Seth heeft een echt verhaal geschreven. De vorm staat volledig in dienst van de inhoud. Zijn spaarzame uitweidingen belemmeren niet niet de voortgang van het verhaal en hij volgt daarmee de Engelse schrijfstijl. Soms overdrijft hij een beetje en wordt het sentimenteel. Als we ontdekken dat de pianiste Julia doof is lijkt het eventjes op een melodrama. Maar hij komt ermee weg en we blijven benieuwd naar de consequenties. Als het liefdespaar in Wenen is aangeland wordt het lezen een verplichting en leg ik het boek even weg voor een Lightroom studieboek. Een week later kan ik me weer openstellen maar blijft het lezen een gemengd genoegen. Seth schrijft goed en doet zijn best maar zijn verhaal en observaties kunnen origineler. De potentie van de verschillende stemmen van strijkkwartet wordt niet ingelost. De muziek en het kwartet blijft een bijzaak in het leven en lijden van Michael. Hij is aardig en sympathiek maar niet bijzonder genoeg om het verhaal te dragen. In het laatste deel als de crisis van Michael toeneemt gaat hij meer associëren en doet Seth zijn best om literaire diepgang te creëren. Dat komt dan gezocht over en kan het boek niet meer redden.

De titel ‘An equal music’ is moeilijk te vertalen. Een gelijke muziek? Is men in een strijkkwartet gelijk en is dat de reden waarom hij eruit moet? De Nederlandse vertaling Verwante stemmen is mooier. Ik zou ook nog Gelijkgestemmig kunnen bedenken.

Als verhalenverteller geeft Seth wel leuke inzichten over het leven van een muzikant. Het lijken vanzelfsprekende details die je zelf niet zo snel bedenkt. Michael heeft bijvoorbeeld een geluiddichte kamer in zijn huis. Op weg naar Wenen wordt er een extra stoel geboekt voor de cello. Het kwartet komt aan het begin van een oefensessie bij elkaar door een gezamenlijk gespeelde toonladder. Men gebruikt een computerprogramma bij het transponeren van een compositie naar een andere toonsoort. Dat programma kan ook een transcript spelen. Een strijkstok kan 2500 euro kosten en de eerste violist biedt bij een veiling tot 60.000 euro op een Rogeri viool.

Ook de dovenwereld zorgt voor openbaringen. De dove kan antwoorden ontlopen door weg te kijken. Een liplezer moet weten in welke taal wordt gesproken. De smartphone is een uitkomst vanwege de textmessages.

lt005_string-quartet-no1_horvat

Violisten zijn wat betreft hun instrumentenkeuze net zo conservatief als gitaristen. De klassieke en originele Gibsons, Fenders, Martins en Gretschens worden vervangen door de klassieke Italiaanse bouwers  Stradivarius, Maggini en Amati. Deze zijn zo goed als onbetaalbaar en worden vooral door verzamelaars gekocht die ze in bruikleen aan violisten gegeven. De waarde van de Maggini viool ligt tussen $200.000 en $ 2.000.000,-. Een Amati kost gemiddeld $600.000,- en een Stradivarius is nog geliefder.

Daaronder komt een uitgebreide range van antieke vioolbouwers. Michael speelt op een Tononi die tussen de $45,000 en $450,000 kan kosten. De eerste violist van het Maggiore kwartet biedt tot $60,000 op een Rogeri viool. De lijst van antieke vioolbouwers is aanzienlijk en een loden last van oneerlijke concurrentie voor de hedendaagse bouwers.

Nederlandse vioolbouwers & Belgische vioolbouwers
Boumeester, Jan (1629-1681)
Cuypers, Johannes (1724-1808)
Darche, Hilaire (1862-1929)
Eberle, Eugéne (1885-1936)
Jacobs, Hendrik (1629-1699)
Lefevbre, Jaques B. (1701?-1772)
Lindeman, Jan W. (1890-1971)
Meer, Karel van der (1862-1932)
Möller, (Paul) Max (1875-1948)
Rambouts, Pieter (1667-1740)
Ubel, G. Erhard (1903-1958)
Vedral, Jospeh Joachim (1883-1971)
Vaillaume, Nicolas François (1802-1876)

Italiaanse vioolbouwers:
Amati, Andrea (1535-1610)
Amati, Giralmo (1559-1630)
Amati, Nicolo (1596-1684)
Amati, Giraldo II (1649-1740)
Balestrieri, Pietro (1730-1790)
Bergonzi, Carlo (1676-1747)
Bertolotti, Gaspar (pseudo Gaspar da Salo) (1540?-1609)
Camilli, Camillus (1704-1754)
Cappa, Goffredo (1644-1717)
Carcassi, Lorenzo (1737-1775)
Carcassi, Tomaso (1745-1786)
Ceruti, Giovanni Battista (1755-ca-1817)
Eberle, Tommaso (1760-1792)
Gabrielli, Giovanni Battista (1739-1770)
Gagliano, Alessandro (1660-1725)
Gagliano, Nicola (1695-1758?)
Gagliano, Gennaro (1700-1770)
Gagliano, Ferinando (1724-1781)
Gagliano, Guiseppe (1728-1795)
Gobetti, Franseco (1690-1732)
Gofriller, Matteo (1690-1742)
Gragnani, Antonio (1741-1800)
Grancino, Giovanni (1670-1737)
Guadagnini, Lorenzo I (1695-1760)
Guadagnini, Giovanni Battista II (1711-1768)
Guadagnini, Guiseppe II (1736-1805)
Guadagnini, Gaetano (1745-1831)
Guadagnini, Carlo (1780-1839)
Guarneri, Gesù del, Joseph (
Guarneri, Andrea (1626-1698)
Guarneri, Pietro (1655-1720)
Guarneri, Guiseppe I (1666-1740)
Guarneri, Guiseppe II (1698-1744)
Guarneri, Pietro II (1695-1762)
Landolfi, Carlo Ferdinando (1714 1787?)
Maggini, Giovanni Paolo(1580-1632)
Montagnana, Domenici (ca. 1680-1750)
Pressenda, Gianfranceso (1777-1854)
Rocca, Guiseppe Antonio (1807-1865)
Ruggeri, Franseco (1645-1700)
Ruggeri, Giacinto (1666-1698)
Seraphin, Santo (1668-1748)
Sacconi, Fernando (1896-1973)
Storioni, Lorenzo (1751-1802)
Stradivari, Antonio (1644-1737)
Tecchler, David (1666-1743)
Testore, Carlo Guiseppe (1660-1737)
Testore, Carlo Antonio (1688-1764)
Tononi, Felice (1670-1710)
Tononi, Carlo (1689-1717)
Tononi, Giovanni (1689-1740)
Tononi, Carlo II (1700-1768)

Duitse vioolbouwers
Bader, Johann (18e eeuw)
Hamma, Emil (1855-1928)
Hamma, Fridolin II (1881-1969)
Hamma, Walter (1916)
Hornsteiner, Jospeh II 1790-1825)
Hornsteiner, Kaspar (1778-1857)
Hornsteiner, Matthias I (1737-1760)
Hopf, Carl Friedrich (1811-1892)
Hopf, Caspar II (?-1711)
Kloz, Egidi I (1675-1727)
Kloz, Aegidius Sebastian (1733-1805)
Kloz, Georg I (1687-1737)
Kloz, Johann Carl (1709-1790?)
Kloz, Matthias (1656-1743)
Kloz, Sebastian Anton (1696-1767?)
Kriner, Simon (1779-1821)
Kriner, Johann (?)
Möckel, Max (1873-1934)
Möckel, Oswald (1843-1912)
Möckel, Otto (1869-1937)
Neuner, Johann I (1731-1764)
Neuner, Matthias IV (1795-1830)
Neuner, Ludwig (1840-1897)
Neuner & Hornsteiner (violenfabriek)
Seiz (vioolbouwers familie)
Tieffenbrucker, Kaspar (1514-?)
Tieffenbrunner (vioolbouwers-familie)
Tielke, Joachim (1641-1719)
Wörnle (vioolbouwers-familie)

Engelse vioolbouwers
Bailly, Paul Josph (1844-1915)
Banks, Benjamin (1727-1795)
Betts, John (1755-1823)
Betts, Edward (ca. 1815)
Dodd, Thomas Sr. (1760-1823)
Duke, Richard (1750-1780)
Dupuy, M. Ph. (1932)
Fendt, Bernhard (1775-1832)
Forster, William II (1739-1807)
Forster, William III (1764-1824)
Gilkes, Samuel (1781-1827)
Jay Henry I, (1611-1676?)
Lott, John Frederick Sr. (1775-1853)
Meares, Richard (17e eeuw)
Norman, Barak (1678-1740)
Panormo, Vincenzo (1734-1813)
Panormo, Joseph (1773-1825?)
Panormo, Georges Louis (1774-1842)
Parker, Daniel (1714-1785)
Turner, William (17e eeuw)
Wamsley, Peter (1715-1751)

Franse vioolbouwers
Aldric, Jean François (1765-1843)
Audinot, Nestor Dominique (1842-1920)
Bernadel, Auguste Sébastien Philippe (1798-1870)
Bernadel, Ernest Auguste (1826-1899)
Bernadel, Gustave Adolphe (1832-1904)
Boquai, Jaques (1700-1736?)
Chappuy, Nicolas Augustin (1730-1784)
Clément, Jean Laurent (1783-1847)
Dieudonné, Amédée Dominique (1890-1955)
Francais, Emile Marcel (1894)
Gand, Charles Adolphe (1802-1866)
Gand, Charles François (1787-1845)
Gand, Charles Louis (1792-1858)
Guerson, Louis (1713-1781)
Jais, Andreas (1685-1749)
Jais, Anton (1748-1836?)
Jais, Franz (1720-1757)
Jais, Johann (1752-1780?)
Leclerc, Jospeh Nicolas (?)
Lupot, Nicolas (1758-1824)
Mougenot, Georges (1843-1907)
Pique, Francois Louis (1758-1820)
Rayman, Jacob (1620-1691)
Salomon, Jean Baptist (1740-1772)
Simoutre, Nicolas (1788-1870)
Simoutre, Nicolas Eugène (1839-1908)
Tournier, Claude (1904)
Vatelot, Etienne (1925)
Vuillaume, Jean Baptiste (1798-1875)

Oostenrijk
Alban, Matthias (1621-1712)
Leidolff, Johann Christoph (1690-1758)
Leidolff, Joseph Ferdinand (1756-1780)
Stadlmann, Johann Josef (1720-1780)
Stadlmann, Michael Ignaz (1756-1813)
Stainer, Jacob (1621-1683)
Thir, Johann Georg (1738-1781)
Thir, Matthias (?-1795)

 

Advertenties

From → literatuur, muziek

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: