Skip to content

Wieslaw Mysliwski – De laatste hand – 2013

18/08/2016

1364894096_Mysliwski Wieslaw_656_22_Warszawa_1997_

Zeven jaar geleden las ik voor het eerst over Wieslaw Mysliwski. Zijn roman Over het doppen van bonen had een intrigerende titel en kreeg goede recensies. Toch toonde die titel ook een beetje de beperking van het thema aan en het is er toen niet van gekomen. De volgende in Nederland vertaalde roman Steen op steen is me vervolgens in 2011 volkomen ontgaan. Het toont wel aan hoe afhankelijk een schrijver is van de media aandacht. Zijn laatste roman De laatste hand uit 2013 is in 2016 uitgegeven en kreeg opnieuw mooie kritieken. Het thema van een oudere man die aan de hand van zijn adresboek zijn leven evalueert is interessanter dan de boerinnen die rond de tafel hun bonen doppen. Mijn bewondering voor de uitgever om zo’n obscure schrijver te ontsluiten wordt getemperd als ik bij Scheltema pal naast de entree een boekentoren van Babel  aanschouw die alleen met De laatste hand is gemaakt. De eerste verkoopklap lijkt dus voor Querido geslaagd. Jammer dat het boekenvak niet transparanter is en er voor leken geen bronnen zijn met de verkoopcijfers. Mijn dochter houdt van traditie en heeft de rol van mijn overleden ouders/schoonouders overgenomen. Ieder voorjaar kan ik met mijn verjaardag en Vaderdag een mooie dubbelslag slaan. Want er bestaat echt geen cadeau mooier dan een boek.

56962_94318_Mysliwski_Wieslaw

 

De laatste hand heeft alles in zich voor een spannend leesavontuur. Een verteller van mijn leeftijd evalueert zijn leven aan de hand van zijn adresboek. De roman is geschreven door een gevestigde Poolse schrijver die de nodige literaire prijzen heeft gewonnen. Kan ik na Nobelprijswinnar Czeslaw Milosz (1911-2004) een tweede grote Pool verwelkomen?

Op het eerste gezicht lijkt De laatste hand is een knap geschreven roman met onzichtbare overgangen. Een organische schrijfstijl waar hij volkomen vanzelfsprekend zijn onderwerpen aan elkaar knoopt. De ingelaste brieven van zijn jeugdliefde Maria zijn heel teder en aandachtig. (Ze zou zo trots zijn als ze in een door hem gemaakte jas zou rondlopen.) Was zij maar de verteller en niet de sombere teleurgestelde zakenman die zijn adresboek wil ordenen. Hij houdt zich voortdurende voor de domme en niets meer van anderen, van zijn eigen leven, van de namen in zijn adresboek en ook van meer abstracte zaken als de liefde, het geluk, dood gaan. Toch blijft hij maar zoeken naar het geheim dat hij bijna bewust niet wil vinden.

Opnieuw moet ik constateren dat het boek alles heeft in te slagen. Waarom lukt het dan toch niet? Zijn filosofie snijdt diep maar wordt niet gevolgd. Zijn waarheid is niet mijn waarheid. De verteller is gewoon een oninteressante man. Het is een oude brompot die alles kapot maakt. Hij haat foto’s en de kiekjesmakers. Zijn vriend verveelt hem met zijn foto albums. Een andere vriend pleegt zelfmoord en denkt vanwege zijn te jonge vrouw. Altijd weer breekt de somberheid door van een uitgebluste oudere man. Hij wil alleen handgeschreven brieven lezen maar schrijft zelf geen enkele geen brief.

Waarin toch doorlezen? Omdat ik niet de maat aller dingen ben. De hoop op verbetering blijft aanwezig en als die er na 2/3 deel niet meer is het nog maar 1/3 deel te gaan. Het trieste van het boeken ruil kastje op de camping.

 

Om mijn verlies goed te maken schrijf ik toch een ontknoping. Ik ontdek dat hij erg oud was toen hij de roman schreef. begrijp de titel ook beter. Begrijp waarom het laatste hoofdstuj onaf is.

Wieslaw Mysliwski is in 1932 geboren en was dus toen De laatste hand in 2013 uitkwam 81 jaar oud. Het interval met Over het doppen van bonen uit 2006 is 7 jaar.

 

Alle verhalen eidigen steeds met dat een visitekaartje aan hem wordt gegeven.

Ode aan verloren beroepen kleermakers en schoenmakers

Toch blij dat ik met veel wilskracht heb doorgelezen en het einde heb gehaald. Hij geeft wel een inkihjhe in een geest. Dat is wat literatuur kan doen, buiten jezelf treden. Dus eigenlijk gelukkig dat ik beter af ben en zeker niet wil ruilen. Het als als de dromen waaruit je ontwaakt en blij bent dat he weer aan een normale ramploze dag kan beginnen.

 

Wiesław Myśliwski (Dwikozy, 25 maart 1932) is een Pools schrijver. In zijn romans en toneelstukken concentreert Myśliwski zich op het leven op het Poolse platteland.

1 3 jaar en geen steen ofp steen ertussen door.

Hij heeft twee keer de Poolse Nike-literatuurprijs gewonnen, voor Widnokrąg (1996) en Traktat o łuskaniu fasoli (2006). Zijn roman Kamień na kamieniuwon in 2012 de Best Translated Book Award, een Amerikaanse prijs voor boekvertalers.

Bibliografie[bewerken]

  • 1967 Nagi sad
  • 1970 Pałac (vertaald in het Engels als The Palace in 1991)
  • 1973 Złodziej
  • 1978 Klucznik
  • 1984 Kamień na kamieniu (vertaald in het Nederlands als Steen op steen in 2011)
  • 1988 Drzewo
  • 1996 Widnokrąg
  • 2000 Requiem dla gospodyni
  • 2006 Traktat o łuskaniu fasoli (vertaald in het Nederlands als Over het doppen van bonen in 2009)
  • 2013 Ostatnie rozdanie (vertaald in het Nederlands als De laatste hand in 2016 door Karol Lesman; de vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds.

 

 

Een brief uit het hienamaals lijkt me te fantasievol voor de strenge Pool. Het kan ook zijn dat Maria na haar afscheidsbrief geen zelfmoord kon plegen maar gek geworden is.
Zakenman, student kunstschilder, verkoper van tuinkabouters, leerling kleermaker,

 

57a17_9789021457833_cvr

Een vervelend boek geeft een vervelende samenvatting. Het verhaal is voor de leesbaarheid enigszins chronologisch gezet. Toch blijft het geen doen om orde te scheppen in de mijmerwillekeur van Mysliwski. Ik waarschuw dus ten zeerste om onderstaande te lezen.

De verteller/schrijver zonder naam heeft een adresboek dat uit zijn voegen barst. Met een groot elastiek moet hij het met visitekaartjes aangevulde archief bij elkaar houden. Hij heeft het als jongeman gekocht en is nu in de laatste jaren van zijn werkende leven als zakenman. Hij probeert het boek steeds te ordenen maar weet niet waar te beginnen. Het meest voor de hand liggend is om in een nieuw boek alleen de belangrijkste mensen over te schrijven. Maar hij kan niet kiezen welke dat moeten zijn. Zelfs zijn overleden vrienden leven nog voort, de bekendsten staan er juist niet en bij veel veel namen kan hij zich niemand meer voorstellen. Toch probeert hij het steeds opnieuw omdat hij hoopt met het ordenen de sleutel tot zijn leven te vinden. (pag. 366)

Hij begint thuis op thuis op zijn zolder voor het raam dat uitkijkt op de perenboom in de tuin. Vervolgens gaat hij verder tijdens een herfstvakantie in een verlaten pension aan een meer. Daar vindt hij in een zak van een oud colbert een brief van Maria. Het is zijn jeugdliefde uit de tijd dat hij op de kunstacademie voor schilder studeerde. Hij brak de liefde af en Maria trouwde met een ander en werd kinderarts. Hij bleef haar grote liefde en ze stuurt hem met regelmaat intieme brieven die hij onbeantwoord laat.

Na zijn afgebroken studie op de kunstacademie helpt hij zijn alleenstaande moeder die van hun grote huis een pension wil maken. Een bouw uitvoerder huurt een kamer en hij blijkt minder lomp dan verwacht.  Hij was vroeger beeldhouwer en bekijkt de schilderijen aandachtig. Op een dronken drinkavond vertelt hij over zijn lijdensweg als kunstenaar.

Op haar aanraden van zijn moeder gaat hij in de leer bij de kleermaker Radzikowksi die vlak voor de oorlog uit Duitsland vluchtte en door haar is opgevangen.  In het begin mag hij alleen maar tornen en luistert naar de sentimentele van zijn baas over het vooroorlogse Duitsland. De brutale collega Romeo woont in het atelier en is erg grof in de mond. Hij mag alleen maar tornen en op de duur gaat hij alle mensen zien als in elkaar genaaide lichamen. Het wordt hem teveel als hij een naar urine stinkende broer moet tornen. Hij stopt hij met de kleermakersopleiding en vertrekt uit de stad. Jaren later als hij een bedrijfsleider zoekt voor een opgekochte failliete confectiefabriek gaan hij op zoek naar Romeo maar kan hem niet meer vinden.

In zijn vrije tijd speelt hij spelletjes poker met schoenmaker Mateja en hoort zijn verhalen aan. Hij kan de menselijke psyche van zijn klanten uit hun afleiden en vooral bij vrouwen is er dan heel wat af te fantaseren. Jaren later is  hij antiekhandelaar en rijdt met zijn door pokeren gewonnen Renault de huizen af die rond een landgoed liggen op zoek naar verspreide inboedel. Hij bezoekt zijn oude dorp nog een keer en als Mateja overleden blijkt speelt hij poker met hem op zijn graf. Het moet natuurlijk open gespeeld geworden en hij kan maar niet winnen.

Op de kunstacademie kwam hij bij het naakttekenen in contact met het oudere model Dora. Ze zocht contact met hem en nu gaat hij bij haar inwonen . Hij wordt door een huisvriend die psycholoog is overgehaald om psychologie te gaan studeren. Voor ware psychologie moet een nieuwe taal bedacht worden. Na 3 jaar stopt hij met de studie psychologie.  In zijn studententijd is hij babysitter voor een studentencooperatie en krijgt een band met een 5 jarige jongetje dat 2 jaar later aan leukemie overlijdt.

Hij huurt een huis en kan moeilijk slapen, gaat dromen van de actrice die er vroeger woonde. Een terminale vriendin regelt een ontmoeting voor hem met zijn jeugdvriend Czarek. Als hij pas maanden later op visite blijkt de vriend overleden. Hij wil bij de 40 jaar jongere weduwe langsgaan maar bedenkt zich op de stoep van haar huis. In plaats naar binnen te gaan verbeeldt hij zich het niet gevoerde gesprek. Hij moet tevens aan een vriend denken die fotografeerde en zijn vervelende fotoalbums aan hem liet zien. Hij geeft een hekel aan fotografen maar koopt toch een fototoestel en rijdt naar de plek waar de Czarek bij het auto ongeluk is omgekomen. Was het een verkeersongeluk of pleegde zijn vriend als daad van liefde zelfmoord? Uit voorzorg om de  liefde van zijn jonge vrouw niet te smoren in een zorgtaak voor een beperkte oude man? Hij maakt foto’s van de plek maar laat ze niet afdrukken.

Hij bezoekt een vriend wiens nieuwe vrouw een relatie met hem heeft gehad. Als ze samen gaan paardrijden kiest expres het moeilijkste paard uit en breekt zijn been. Je moet een been breken om tijd voor jezelf te vinden. Maar ondanks alle tijd komt hij niet tot het ordenen van zijn adresboek. Mijmert over de tijd dat hij knd was en gaat navragen hoe zijn vader voor zijn geboorte verdween.

Aan het eind van het boek ontvangt hij een brief van Maria waarin ze schrijft dat ze er niet meer is. Hij bedenkt allerhande acties maar voert ze niet uit. Wel bezoekt hij hun vroegere dorp en ontmoet een zwerver met de geur van Romeo. 

Hoofdstuk 11 wordt tussen hakjes vermeld als onvoltooid. Het is het enige duidelijke hoofdstuk waarin hij opnieuw een brief van maria krijgt. Zij vertelt van een droom waarin ze elkaar ontmoeten aan beide zijden van een rivier.

Advertenties

From → literatuur

One Comment
  1. ‘Ik wil niet de maat van alle dingen zijn’… dat is mijn ontknopingszin in jouw beschouwing, die ik nog maar voor de helft gelezen heb. De rest komt vanavond, als ik terug ben van een dagje strand met de neefjes.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: