Skip to content

Over fotografie

08/01/2017

20170105e1014

Na 2 jaar is het mooi geweest met mijn maandelijke fotoblog  blikveld. Er stond een stevige stok achter de deur om bij te blijven met het bewerken van mijn foto’s. In 24 maanden is er een duidelijk beeld gegroeid van wat ik zie en hoe ik kijk en het nieuwe jaar vraagt om verandering. Door een onderbouwing van mijn fotoproces hoop ik tot een verdieping te komen. Al eerder ondervond ik dat schrijven over fotograferen contra productief kan zijn. Toch is de behoefte om duidelijkheid te scheppen groter en meer dan nodig.

Ik krijg weinig hulp van Susan Sontag. Zij heeft in 1977 haar 7 essays over fotografie gebundeld in On Photography. Het is een dun boekje van 182 pagina’s dat ik ooit tot de helft heb gelezen. Ze constateerde dat al in de analoge tijd de wereld overstroomd werd door beelden en foto’s. Hoeveel heviger is het geworden nu letterlijk iedereen met zijn smartphone documenteert en zijn beeld via de cloud deelt. Sontag was zelf geen fotografe en schrijft voornamelijk over het kijken naar de foto’s. Voor mij zit het avontuur veel meer in het fotografeerproces. Dat is misschien ook de reden waarom fotografiemusea bij mij niet aanslaan. Voor mijn eigen foto’s maakt het me niet veel uit hoe ze door anderen beoordeeld worden. De enige beperking die ik mezelf opleg is om op de openbare WordPress en Flickr sites geen familie foto’s te plaatsen. Die voorwaarde maakt geen inbreuk op mijn manier van fotograferen. Het is meer een selectie achteraf welke foto’s geplaatst kunnen worden.

20170105e1022

Op weg naar de stad fiets ik door het Amsterdamse Bos en maakte eens een foto op de kop van de bosbaan. Een jonge vrouw naast me werd bijna boos omdat ik met mijn foto al het moois vernietigde. Ik begrijp wat zij bedoelde maar ben het niet met haar eens. Zonder camera was ik in gedachten doorgefietst en niet afgestapt om te genieten van het beeld. Net als Eva Besnyö (1910-2003) die niets ziet als ze met een boodschappentas wandelt en pas met een camera in haar handen goed gaat kijken. Fotograferen is dus veel meer een manier om de wereld mooier te maken dan om hem te vernietigen. Het is een snel medium dat soms zelfs een blik op de wereld àchter de werkelijkheid geeft. Sontag zou dit vermoedelijk surrealistisch noemen. De camera legt dus niet de werkelijkheid maar de ontknoping van het kijkproces vast. Het kijken blijft altijd belangrijker dan de opname. Fotograferen schept de voorwaarden om beter te kunnen kijken. Twee keer hetzelfde onderwerp fotograferen is dus niet mogelijk. Documenteren vanwege het verhaal is ook niet de bedoeling. De foto moet zonder uitleg op zichzelf staan en zijn eigen bestaan rechtvaardigen. Daarom is het zo moeilijk om tijdens een vakantie goed te blijven fotograferen. Als je niet oppast maak je alleen maar foto’s die een een moment of onderwerp vastleggen. De echte fotograaf komt pas in een vertrouwde omgeving tot leven. Alleen daar kan de bekende wereld worden opgepoetst tot hij straalt van schoonheid.

20170104e1017-4773x2946-4773x2946

Leven is kiezen en voor fotograferen geldt niet anders. Alleen de beste foto’s overleven de selectie. Het is een ware survival of the fittest waarin de criteria voortdurend veranderen en aan voortschrijdend inzicht onderhevig zijn. Er zijn 6 hoofdkeuzemomenten in het creatieve proces te onderscheiden. Die momenten bestaan ieder opzich weer uit een aaneenschakeling van kleinere beslissingen.

  1. Is het beeld de moeite waard?
  2. Hoe gaan we het vastleggen?
  3. Welke opnamen worden geselecteerd voor bewerking?
  4. Hoe wordt de opname bewerkt tot foto?
  5. Welke foto’s worden geordend tot een ruwe serie?
  6. Welke foto’s uit de serie zijn presentabel?

Het avontuur is niet aangetast bij de overstap van analoog naar digitaal. De digitalisering heeft wel praktische voordelen opgeleverd. Kleur werd minder arbeidsintensief en is het meest zichtbare gevolg. Ook het kostenloos doorfotograferen vanwege het overschrijfbare medium is van grote invloed geweest op de kwaliteit. De milieu winst zit hem in het vervallen van de chemicalien. Het sociale voordeel komt doordat de bewerking nu ipv eenzaam in de donkere kamer aan de keukentafel kan plaatsvinden.

De eerste fase blijft het leukst en is gedurende korte tijd zelfs zonder camera uitvoerbaar. Impulsiviteit is van belang om het onverwachte mogelijk te maken en voorbij het zichtbare te fotograferen. Het aantal beelden dat wordt gespot is een maatstaf voor de kwaliteit van de dag. Bij het maken van de opname is de verwachting van het eindresultaat altijd hooggestemd. Het selecteren en bewerken van de opnamen is er op vooruit gegaan maar blijft een werkje waar ik naar uitkijk. Met Photoshop Lightroom ging er een wereld open waarin de foto soms mooier dan de werkelijkheid kan worden. Tot slot organiseert Google Picasa de fotoserie waarbij associaties en verloren ervaringen opgehaald worden.

20170104e1018

Fotograferen is zeker ook een manier van verzamelen. Net als bij boeken, cd’s of dvd’s is het leuk om ze opnieuw te bekijken of op een andere manier te ordenen. Picasa is met zijn gezichtsherkenning en keywords een mooi middel om de aantallen beheersbaar te maken.
Hoe mooi zou het zijn als er samenvloeiing zou plaatsvinden tussen mijn 5 kernactiviteiten (lezen, schrijven, fotograferen, film en muziek). Kunnen we dieper doordringen als we schrijven over foto’s of muziek voorzien van beelden? Ik schrijf al blogs over films, boeken en muziek. Waarom ook niet over mijn fotografie? Een foto met tekst zou de logische volgende stap zijn. Hoe onthullend is het als ik uitleg waarom een foto gemaakt is? Bij het maken van de foto’s combineer ik meerdere ontknopingen maar leg ze nooit aan de beschouwer uit. Het grootste nadeel is dat bij uitleg het mysterie wordt verbroken. Het in tact laten van mysteries is echter ook een vorm van intellectuele gemakzucht. Misschien gaat mijn creatieve fotografeerproces wel aan waarde winnen. Mijn eigen mysterie zal wel nooit ontknoopt worden maar het is wel goed om het zo dicht mogelijk te benaderen. Bij iedere opname krijg ik nog steeds hetzelfde gevoel als van mijn eerste foto’s. Van toen ik als jongetje van 10 in Artis met mijn Lubitel 6×6 van fl. 30 dat vreemde logge varken netjes op mijn film vastlegde.

1-1600x1384

zie ook:

https://erikgveld.wordpress.com/2012/12/14/10-fototoestellen/

Advertenties

From → beeld, kunst

2 reacties
  1. Hier kijk ik naar uit. Maar mag ik de foto van het logge varken in Artis a.j.b. ook een keer zien?

    Like

    • Ik wilde eindigen met het varken maar kon mijn eerste fotoboek niet vinden. Heb hem onlangs nog bekeken dus hij kan nooit ver weg zijn. Als ik hem vind zal ik hem voor je scannen.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: