Skip to content

Fender Telecaster (1950)

15/02/2017

fender-telecaster-uberchord-blog-post-png

De viool is met gemak het mooiste muziekinstrument ooit bedacht. Zijn klank domineert ieder ensemble waar hij deel van uitmaakt. Dat dankt hij aan de langgerekte noten waarmee de aandacht wordt vastgehouden. Zijn hegemonie duurde 4 eeuwen tot halverwege de vorige eeuw de akoestische gitaar elektrisch werd. Door de lange tonen kon dit snaarinstrument eenzelfde prominente positie als de viool innemen. Zijn overwinning was compleet toen vanaf de jaren 70 de versterkers werkelijk sterk werden. De tijd versnelt steeds meer en met de komst van de computer lijkt de elektrische gitaar al na 50 jaar plaats te maken voor de digitaal bewerkte muziek. Gelukkig is het muzikale spectrum nu zo ruim dat ieder instrument in elk genre voldoende aandacht krijgt. Zelfs de jazz is weer aan een opmars bezig.

UNSPECIFIED - AUGUST 01: Photo of Leo Fender (Photo by Jon Sievert/Michael Ochs Archives/Getty Images)

Leo Fender (1909-1991) was in zijn radio reparatiewinkel aan het experimenteren met de stijfheid van de versterkte akoestische gitaren. Die stijfheid is essentieel voor de klankduur (sustain) van de gitaar. Een snaar blijft langer natrillen als zijn energie niet wordt verloren aan het resoneren van de klankkast. Daarnaast gaat een op de klankkast gemonteerd element meetrillen met de snaar en dat zorgt voor bijgeluiden en feedback. Leo Fender loste het probleem in eerste instantie op door in die klankkast een balk te plaatsen en daarop de elementen te monteren. Hij merkte dat vooral de country artiesten juist dit prototype leenden omdat ze de sustain konden waarderen.
Tot die tijd waren gitaren net als andere muziekinstrumenten unieke producten die in zijn geheel werden gemaakt. Leo Fender had een andere insteek en ontwierp een gitaar voor de massaproductie. Hij wilde een instrument voor de massa maken en moest dus goedkoop produceren. In 1950 werd de balk uitgebreid tot een totaal massieve kast en op de markt onder de naam Esquire. Alle onderdelen waren apart en in serie gemaakt en werden met schroeven tot een gitaar gecombineerd. Hij wilde zo min mogelijk onderdelen en plaatste de frets direct in de demontabele hals.
Er werden maar 50 Esquires gemaakt tot de verbeterde versie kwam die de Broadcaster heette. Ook die hield geen stand omdat het gitaarmerk Gretch al een gitaar met dezelfde naam had. De naam werd veranderd in Telecaster naar een ander modern en populair product: de televisie. De Fender Telecaster is dus de eerste elektrische gitaar met massieve klankkast (solid body) en hij is meteen ook de mooiste. In 1954 kwam de Fender Stratocaster die met zijn 3 elementen veelzijdiger is en een warmere toon heeft. De Fender Telecaster is meer verkocht maar de Stratocaster werd populairder en is vaker in licentie vervaardigd.

2-tele-06

In ieder detail getuigt de de Telecaster van zijn optimale eenvoud. Een hals zonder toets (fretboard) waarbij de frets meteen in de hals zijn geplaatst wordt met schroeven gemonteerd aan een massief houten body. De snaren met een werkende lengte van ca. 65 cm worden in trilling gebracht en de uitwijking (amplitude) varieert afhankelijk van de dikte en gefrette lengte. Onder de snaren staan 2 enkelspoels opname elementen (pickups). Zij bestaan uit een magneet die 7500 voudig omwikkeld is met een haardunne metaaldraad. De trilling van de snaar verstoort het magnetische veld boven de elementen en in de spoeldraad ontstaat een elektrische stroom.  Hoe meer wikkelingen hoe sterker de stroom. Het signaal gaat vervolgens naar de versterker via een variabele weerstand (potmeter) voor volumeregeling en een variabele condensator die de hoge tonen uitfiltert. Met een schakelaar kan de gitarist kiezen uit 3 elementstanden: alleen het brug element, alleen het halselement of gecombineerd.

Bij het brug-element is de amplitude van de snaar minder groot wat resulteert in het heldere snijdende geluid. Bij het hals-element wijken de snaren meer uit en veroorzaken een zachtere en warmere toon. De metalen plaat waarop de brug en het brugelement zijn gemonteerd geeft de toon een extra metaalachtige klank. Die ‘twang’ maakt de Telecaster bij uitstek geschikt voor Country & Western muziek. Maar ook in de blues en rock muziek is hij perfect bruikbaar doordat zijn heldere klank goed met andere instrumenten samenklinkt.

buchanan-roy

Roy Buchanan (1939-1988) geeft het beste voorbeeld van het typische Telecaster geluid. Op zijn dubbel cd Sweet dreams: The anthology (1992) laat hij hem zingen en piepen en kraken. Hij verkreeg zijn geluiden met minimale middelen en zonder effect pedalen. Alles werd geproduceerd met de volume en toonknop op de gitaar. Voor distortion effecten sneed hij gleuven in de papieren cones van zijn luidsprekers. Heel tragisch dat hij na arrestatie voor openbare dronkenschap zich in zijn cel ophing.

jimmy-page-dragon-fender-telecaster-guitar-led-zeppelin

Jimmy Page van Led Zeppelin is vooral bekend als Gibson Les Paul speler. Toch heeft hij de eerste en beste elpee Led Zeppelin 1 met een Fender Telecaster opgenomen. Die Dragon Telecaster heeft natuurlijk mythische proporties aangenomen. Het is niet bekend waarom hij hem in 1969 abrupt weglegde en op Fender overstapte. Kan zijn omdat de enkelspoelelementen te gevoelig waren voor de feedback van de almaar hogere geluidvolumes.

cover_precrop

De cover van de Born to run elpee van Bruce Springsteen (1949) is misschien wel de grootste promotor geweest om de Telecaster buiten de country muziek populair te maken. Het lijkt een very basic Telecaster maar hij is toch custommade met een Esquire hals. Als trouwe fan blijft Bruce zijn hele loopbaan trouw aan de Telecaster.

princeBuitenbeentje Prince (1958-2016) speelde op veel bijzondere gitaren zoals de love symbol gitaar of de purple rain gitaar. Het zijn opvallende unieke gitaren die veel toevoegen aan zijn imago. Toch zie je hem nog het meest met een basic Telecaster die is voorzien van een gevlekte slagplaat. Maar de schijn bedriegt want het is een in Azië geproduceerde Hohner. Vaak blijven gitaristen spelen op het instrument waar ze mee begonnen.

merle-haggard

Mijn grootste country idool Merle Haggard (1937-2016) en zijn gitarist Roy Nichols (1932-2001) speelden als vanzelfsprekend op Telecasters. De Bakersfield Sound die ze samen met Buck Owens creëerden bestond voornamelijk uit sprankelende gitaren en scherp gezongen vocals.

james_burton_06

James Burton (1939) is vooral bekend als sessiemuzikant die door Elvis Presley werd ingehuurd voor zijn Las Vegas shows. Het was dan ook een klein wonder dat Gram Parsons hem tegelijkertijd kon verleiden in zijn begeleidingsband te spelen. Zijn toon is als fluweel en de loopjes hebben een verbluffende eenvoud. Je denkt dat je ze zomaar zelf zou kunnen spelen.

Brad Paisley performs at the VAULT Concert Stage at LP Field in Downtown Nashville Thursday, June 11 during the 2009 CMA Music Festival.

Countryster Brad Paisley (1972) is vooral bekend als singer /songwriter. Toch is hij ook een verdienstelijk gitarist die zijn custummade Telecaster meer dan waard is. Veel artiesten versieren hun Telecaster en als ze beroemd genoeg zijn neemt Fender de gitaar zelfs in productie. Mooie doorzichtige slagplaat die het motief niet onderbreekt. Op het filmpje toont Paisley de karakteristieke Telecaster klank.

 

 

 

Advertenties

From → design, muziek

One Comment
  1. Joost Bruins permalink

    Mooie gitaar hoor en interessant dat simplicity een uitgangspunt was.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: