Skip to content

John Grisham – Het Testament – 1999

02/04/2017

Uit vaderliefde klim ik voor John Grisham één keer uit mijn literaire toren. Mijn dochter en haar vriend zijn verknocht aan spannende romans en lezen zich gestaag  door zijn oeuvre heen. Ze moeten doorzetten want hij is ondertussen in 2017 al bij deel 36 aangeland. Ik had natuurlijk vaak van de naam Grisham gehoord maar nooit serieus overwogen om hem te lezen. Hij was vooral bekend van de films die van zijn boeken zijn gemaakt. Ze behoren tot het beste uit het rechtbank genre. In The Devil’s Advocate (Taylor Hackford – 1997) komt de jonge advocaat Keanu Reeves in de ban van zijn baas Al Pacino die de duivel en zijn vader blijkt te zijn. In Runaway Jury (Gary Fleder – 2003) verdient John Cusack zijn geld door zich als jurylid te laten omkopen. In The Rainmaker (Francis Ford Coppola – 1997) leert Matt Damon van Danny de Vito om bij ziekenhuizen zijn eigen werk te creëren door patiënten tot schadeclaims te bewegen. In A time to kill (Joel Schumacher – 1996) verdedigt Matthew McConaughey de de schuldige Samuel Jackson en krijgt de jury zover dat ze hem vrijspreken voor doodslag. In The Pelican Brief (Alan Pakula – 1993) onderzoeken Julia Roberts en Denzel Washington de moord op twee rechters. Het zijn geoliede Hollywood machines waarvan vooral het verhaal je op het puntje van je stoel houdt. Kan een schrijver die de grondslag legt voor zulk hoogwaardig juridisch vermaak er in zijn romans nog een laag aan toevoegen?

John Grisham (1955) woont zijn hele leven in de Zuidelijke staten van Amerika. Hij studeerde voor accountant en voegde daar rechten aan toe. Werkte 10 jaar als jurist en was van 1983 tot 1990 afgevaardigde voor Mississippi.  Uit een dagboek tijdens zijn studie ontwikkelde zich een schrijfbehoefte en in 1988 komt zijn eerste roman A time to kill uit. Met de tweede The firm breekt hij in 1991 groots door met 7 miljoen verkochte exemplaren. Sinds die tijd volgt er ieder jaar op zijn minst een boek. Aan de foto was het al te zien dat we met een doener te maken hebben.

Voor boeken waar vooral het verhaal telt kies ik het beste boek waarvan ik de film niet heb gezien. Er zijn voldoende favorietenlijstjes op internet en Het testament scoorde goed en had daarnaast best een interessant verhaal. Het liefst lees ik origineel in het Engels maar mijn dochter heeft juist dit deel nog niet haar kast staan. Mijn geduld is klein als ik in de kringloopwinkels voor €1,- Grishams voor het uitkiezen heb. En wat nog het vreemdst is ga het thuis ook meteen lezen.

Troy Phelan bezit $11 miljard en is de dood nabij. Zijn 3 vrouwen en 7 kinderen verlangen naar hun erfenis. Om zeker van hun zaak te zijn schakelen ze 3 psychiaters in die moeten verklaren dat Phelan tijdens de openbaring van het testament bij verstand is. Bij de zitting hint de erflater naar een testament waarin de familie zijn deel krijgt en dat het over een maand wordt geopenbaard. Na de zitting trekt hij zich terug en ondertekent een ander handgeschreven testament en pleegt zelfmoord door van het dak af te springen. In het laatste document wordt iedereen onterft en gaat zijn hele kapitaal naar een onbekende buitenechtelijke dochter. Zij is een kerkelijk ontwikkelingswerkster voor World Tribes en leeft bij een amper ontdekte indianenstam in de Pantanel op de grens van Brazilië en Bolivia. In de maand tot openbaring koopt de familie op afbetaling als de gretige leeghoofden die ze zijn. Na de maand komt het tweede testament als een schok en alleen de advocaten zijn blij met het vooruitzicht naar alle gerechtelijke procedures.

De advocaat van Phelan draagt zijn partner Nate O’Riley op om de erfgename in Zuid Amerika te gaan zoeken. Hij vaart met een gids het moerasgebied in en vindt Rachel betrekkelijk snel. Ze is 42 en wil als arts de inboorlingen bijstaan en waar mogelijk bekeren. Een zendeling van de oude orde dus die totaal niet om geld geeft en de erfenis afwijst. Op de terugweg krijgt Nate de dengue koorts, wordt opgenomen in een erbarmelijk ziekenhuis dat hij maar net op tijd kan ontvluchten.

In Amerika huren de advocaten van de erfgenamen opnieuw 3 psychiaters in om Phelan vanwege zijn zelfmoord ontoerekeningsvatbaar te laten verklaren. De butler van Phelan  is kwaad dat hij na 30 jaar dienst niets erft en is bereidt om voor $5 miljoen valse verklaringen te verstrekken. Ieder van de 7 kinderen heeft een eigen advocaat die $ 600 / uur rekent. Sommige hebben een deal gemaakt voor een deel van de erfenis/ schade. Als de advocaat tijdens het proces wordt ontslagen zal hij wel zijn een uren declareren. Ze rekenen er allemaal op dat de zaak niet voor de rechter komt maar met een schikking wordt afgehandeld. Zes maal €20 miljoen valt in het niet op een vermogen van $12 miljard.

Nate werpt zich op als advocaat van Rachel en begint voorafgaand aan de rechtszaak aan de getuigenverhoren onder ede. Hij neemt zijn tijd en haalt alle vuile details naar boven. De butler kan zijn belofte niet waarmaken en valt door de mand en de erfgenamen hebben daarmee geen zaak meer. Maar omdat een jury uitspraak nooit is te voorspellen wordt er geschikt en ieder kind krijgt $ 50 miljoen. Sommige advocaten hebben met hun cliënten 30 % afgesproken en krijgen dus $ 15 miljoen. Nate is een beetje verliefd geworden op Rachel en keert terug om haar het nieuws te brengen. Zij blijkt echter overleden en hij vindt niets meer dan haar graf.

Grisham schrijft zijn romans alsof het filmscripts zijn. Die van Het Testament is nog niet gemaakt maar is volgens IMDB wel in voorbereiding. Een speelduur van 2 uur past beter bij de diepte van het verhaal dan mijn leestijd van 16 uur. De alcoholicus Nate is een mooie anti-held waar mee geïdentificeerd kan worden. Zijn love interest Rachel is de goede fee die hem weer op het rechte pad zet. Het kwaad in de vorm van de advocaten met hun domme erfgenamen, de excentrieke miljardair in zijn dure penthouse en de rimboe van Brazilië doen de rest. De scenarist hoeft maar te kiezen uit de vele mogelijkheden. De wisselende actie tussen de speurtocht van Nate en het thuisfront met de erfgenamen kunnen zo gemonteerd worden. En de met name genoemde Sikorsky 76 C helicopter of het Gulfstream IV privé vliegtuig staan al klaar bij het prop-department.

Maar wat in een film werkt is niet genoeg voor een literaire roman. Thomas Rosenboom schrijft in zijn essay  Aanvallend Spel (2002) dat ieder literair boek een probleem moet hebben waarbij de actie die het oplost weer nieuwe problemen vooroorzaakt. De problemen worden in het boek geboren en daar ook weer opgelost. Daarnaast moeten de belangrijke personages uit een interne motivatie handelen.
Niets van dat al bij Het testament. De personages worden van buiten af door een behoefte naar geld aangestuurd. De honger is zo groot dat het bijna een interne motivatie lijkt. Alleen Nate komt door zijn alcoholproblemen in de buurt van een literair karakter. Het levert meteen de enige ontknopingszin van het boek op: Hij zag de rijen drankflessen, allemaal vol en ongeopend, whiskey en gin en wodka, allemaal in het gelid als kleine soldaatjes in mooie uniformen(112). Eens een alcoholicus, altijd alcoholicus. Nate reist vanuit de ontwenningskliniek naar Brazilië. Hij drinkt daar in één onoplettend ogenblik een biertje en gaat direct naar de drankwinkel voor 2 literflessen wodka. Onder invloed van Rachel stelt hij zich open voor God en terug in Amerika verdiept zijn geloof en knapt hij zelfs samen met de dominee van zijn woonplaats een gemeenschapsruimte op. Maar zijn bekering wordt niet geduid. Het zal wel Amerikaans zijn om godsdienst voor vanzelfsprekend te nemen. 

Grisham heeft een negatieve boodschap en in zijn wereld is weinig plaats voor gutmensen.  Hij kan schrijven maar zijn stijl is functioneel en te betweterig ondersteund met feiten en weetjes. What you read is what you get. Zoals uit zijn foto blijkt gaat hij recht op zijn doel af en twijfelt weinig. Met meer dan een boek per jaar kan je ook niet teveel herschrijven. Bij spannende boeken weet je ook niet hoe groot de invloed is van de vertaler. Uitgeverij Bruna zal de schrijfstijl minder in de gaten worden gehouden dan De Bezige Bij. Ik zal er nooit achter komen want ik laat het bij deze ene Grisham. Het was een leuk uitje maar het wordt weer tijd om terug te keren naar mijn literaire toren waar meer gewikt en gewogen wordt.

 

Advertisements

From → literatuur

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: