Skip to content

Josep Maria de Sagarra – Privéleven

25/04/2011
19/09/2010 zondag
Josep Maria de Sagarra heeft in 1932 in 2 maanden tijd met Privéleven een virtuoos meesterwerk geschreven dat bol staat van de beeldspraken. Het lijkt soms wel een beetje over the top. Maar dat heb ik er graag voor over. Hij gaat steeds net een stapje verder dan Proust. (Eigenlijk moet ik Faulkner weer eens herijken om een goed vergelijk te kunnen maken). De Sagarra was met zijn roman zijn tijd ver vooruit. De eerste volledige Spaanse vertaling (uit het Catelaans) kwam in 1965 en pas bij heruitgave in 1994 werd de roman internationaal opgemerkt: 1988 de Franse en 2007 de Duitse vertaling en nu in 2010 de Nederlandse vertaling door Frans Oosterholt. Compliment voor de vertaler, zijn Catalaanse woordenschat moet enorm zijn. Eigenlijk lees ik dus een heel recent boek.  Het is zo mooi door Menken Kasander & Wigman uitgegeven dat ik meteen ook zijn vertaling van Goudkoorts van Narcis Oller bij Venstra bestel. (Zolang er nog een beschermde boekenprijs is blijf ik mijn boeken in de winkel kopen)
De Sagarra schrijft een familiekroniek van 3 generaties over de ondergang van de Lloberola’s. Vader Frederic is aan lagerwal geraakt en keert na 15 jaar terug bij zijn maîtresse Rosa. Hij heeft een speelschuld en probeert het bij zijn vader Don Tomas. Ze maken ruzie en ten einde raad krijgt hij onverwacht hulp van zijn broer die wel een pressiemiddel heeft om de schuldbekentenis bij Antoni Mates los te krijgen. Don Tomas sterft en de broer Guillem trouwt met de rijke vrouw van Mates. Als Frederic zich berooid terugtrekt op zijn laatste boerderij volgen we zijn 2 kinderen Ferran en Maria Lluisa die zich afkeren van de familie en een eigen bestaan opbouwen.
Dit verhaal is de kapstok waaraan het milieu en de levens van de meest uiteenlopende karakters wordt opgehangen. Ze zijn allemaal even boeiend en meeslepend in hun soort. De adolescent Ferran en zijn scherpe pragmatische zusje met haar vriendinnen worden zeer eigentijds en herkenbaar beschreven.
Maar het best kan ik gewoon de treffende zinnen overschrijven. De beeldspraken zo rijk aan verbeelding als amper nog eerder tegengekomen.
……. en de slaap een muur van onbegrip heeft opgetrokken tussen soezerige contacten die hoopvol stemmen en een lijkwit, onlustig en twijfelmoedig ontwaken.     8
…..; een van de kenmerken van Frederics onbeduidendheid was dat hij een soort centraal personage meende te zijn op wie alle ogen gericht waren.      15
Docter Claramunt maakte op hem de indruk van een onmenselijk wezen, een slordig genaaid personage; de wangen van meneer de kanunnik, waarover hij elke ochtend huiverig een mes liet glijden, als een stalen maagd die behoedzaam over een stoppelveld loopt, zagen er in de ogen van de erfgenaam van de familie Lloberola uit als opgezette darmen uit een anatomisch museum die door een perverse bioloog waren gepoederd en opgespannen. De wangen van etc    85
Want vrouwen hebben passievere zenuwen, ze hebben een ontvankelijker ziel, ze verteren niet alles en laten niet alles gaan in hun optreden zoals mannen; ze zijn zuiniger en kijken verder vooruit; ze zijn trouwhartig genoeg om tussen de plooien van hun gerimpelde huid alles te vergaren wat je niet kunt zien en alleen op kunt snuiven: het parfum van de geschiedenis.    163
Ons leven is als die oncomfortabele, wiebelende café tafeltjes die het je onmogelijk maken om fatsoenlijk iets te drinken.    188
Een kast van een huis met een vierkante tuin waarin twee palmen hun nek uitrekten als twee gedetineerden op hun luchtplaats.     257
Guillem overwoog dit allemaal met een zekere melancholie; niet dat de rijke en diverse collectie in zijn erotisch paspoort, waar elke andere knaap heel wat voor over zou hebben, hem geen bevrediging schonk, maar hij begon er genoeg van te krijgen, hij vond het zo langzamerhand niets bijzonders meer en begon er alle grijstonen van de verveling in te ontdekken.       303
…..hield Maria Lluïsa haar hart vast alsof er een levende zwaluw in zat.   345
De literatoren mogen zeggen wat ze willen, maar de uitoefening van de liefde is monotoom. Als er geen geloof of tederheid is om haar te schragen, wordt sex mechanisch en verveling verwatert de aders.       366
Pat was een zwak en verwend kind, een ventje dat verdronk in een druppel water.    369
Maria Lluïsa’s sensibiliteit schuilde evenzeer of meer nog in haar ogen, in haar huid, in haar gehemelte en bovenal in haar fantasie, dan in de geheime hoekjes die de natuur bestemd heeft voor het meest hemelse en meest heiige genot.     376
Veel paartjes deden voordat ze het nest in doken de Pingouin (=nachtcafé) aan om een paar slokken waanzin of berusting in te drinken die fungeerden als krulsla en waterkers bij het treurige vlees van de copulatie.       384
Met de jaren was de moraal van Maria Carreres rafelig geworden als een oude jarretelle; het soort dat nergens toe verplicht en niets ondersteunt..        389
Hij bereikt het in het geheim, alsof hij een misdaad gaat plegen, onverschilligheid voorwendend maar met ingewanden die als klepels tekeergaan.      415
Nu bij overschrijven lijken de zinnen veel wranger en cynischer dan toen ze in het verhaal ingebed lagen. Net zoals een fotoserie altijd bij de vakantieganger een veel rijker beeld geeft dan de indruk die de thuisblijvers opvangen. Maar de diep in cliché’s gedoopte pen blijft me verbazen en verwonderen.
Het was dus een groot genoegen om te lezen. Jammer toch dat al die eigentijdse meesterwerken (1q84 van Murakami, 2666 van Bolano, Museum van de onschuld van Pamuk en De welwillenden van Jonathan Littell) zo vlak en snel zijn geschreven.
Advertenties

From → literatuur

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: